Góry Świętokrzyskie to jeden z najbardziej charakterystycznych regionów województwa świętokrzyskiego. Są tu łagodne szlaki, stare pasma górskie, Świętokrzyski Park Narodowy, Łysa Góra, Święty Krzyż, gołoborza, Bukowa Góra, Sabat Krajno, miejscowości u podnóża gór i miejsca, które dobrze nadają się na spokojny weekend, rodzinny wyjazd albo pierwsze wejście w górski klimat bez wielkiej wyprawy.
Góry Świętokrzyskie to jeden z najbardziej charakterystycznych regionów województwa świętokrzyskiego. Są tu łagodne szlaki, stare pasma górskie, Świętokrzyski Park Narodowy, Łysa Góra, Święty Krzyż, gołoborza, Bukowa Góra, Sabat Krajno, miejscowości u podnóża gór i miejsca, które dobrze nadają się na spokojny weekend, rodzinny wyjazd albo pierwsze wejście w górski klimat bez wielkiej wyprawy.
Łysa Góra i Święty Krzyż to jedno z najważniejszych miejsc w Górach Świętokrzyskich. To tutaj łączą się szlak, historia, sanktuarium, gołoborza, przyroda i symboliczna warstwa całego regionu. Właśnie od relikwii Krzyża Świętego przechowywanych w klasztorze na Łysej Górze pochodzi nazwa Gór Świętokrzyskich.
W tej części hubu warto z czasem rozbudować osobne wpisy o Świętym Krzyżu, klasztorze, gołoborzach, Hucie Szklanej, Nowej Słupi i trasach prowadzących na Łysą Górę. To może być jedna z najmocniejszych osi całego hubu.
Świętokrzyski Park Narodowy jest przyrodniczym sercem Gór Świętokrzyskich. To miejsce lasów, szlaków, gołoborzy, spokojnych podejść i krajobrazu, który jest zupełnie inny niż w wysokich górach. Tutaj bardziej niż „atak szczytowy” liczy się rytm marszu, drzewa, kamienie, cisza i historia schowana w terenie.
Bukowa Góra może być dobrą sekcją dla mniej oczywistej strony Gór Świętokrzyskich. Nie każdy wyjazd musi prowadzić tylko przez Łysicę, Łysą Górę i Święty Krzyż. Warto zostawić miejsce także na spokojniejsze szlaki, lokalne przejścia, krótsze trasy i punkty, które pokazują region bez największego ruchu turystycznego.
Sabat Krajno dobrze pasuje do rodzinnej strony Gór Świętokrzyskich. To miejsce, które można połączyć z wyjazdem w okolice Świętej Katarzyny, Łysicy, Świętokrzyskiego Parku Narodowego i innych atrakcji regionu. Dzięki temu hub nie jest tylko o szlakach i historii, ale też o wyjazdach z dziećmi, lżejszym zwiedzaniu i punktach, które można dodać do rodzinnego planu.
Na rodzinny wyjazd dobrze pasują m.in. Sabat Krajno, Święty Krzyż, Świętokrzyski Park Narodowy, krótsze szlaki, gołoborza, parki rozrywki, jaskinie, zamki i miejsca edukacyjne w okolicy.
Góry Świętokrzyskie bardzo dobrze nadają się na aktywny wyjazd, ale bez presji wielkiego wyczynu. Można tu chodzić po szlakach, robić krótkie trasy rodzinne, planować spokojne weekendy, łączyć przyrodę z historią i wracać do regionu o różnych porach roku.
To dobre góry dla tych, którzy chcą się ruszyć, ale niekoniecznie od razu sprawdzać granice własnego organizmu. Trochę marszu, trochę lasu, trochę kamieni, trochę legend — i już robi się z tego całkiem sensowna podróż.
Góry Świętokrzyskie to łagodny łańcuch górski znajdujący się w południowo-wschodniej Polsce w środkowej części Wyżyny Kieleckiej. Ze względu na piękne krajobrazy, bogatą roślinność oraz liczne atrakcje w okolicy, cieszą się sporym zainteresowaniem ze strony turystów.
Co warto o nich wiedzieć i jakie miejsca odwiedzić? Poniżej znajdują się wybrane informacje.
1. Poza Sudetami, Góry Świętokrzyskie należą do najstarszych łańcuchów górskich w całej Europie. Według badaczy zostały wypiętrzone około pięciuset milionów lat temu, a na przestrzeni lat wielokrotnie ulegały zalaniu i przekształcały się pod wpływem czynników zewnętrznych.
2. Nazwa Gór Świętokrzyskich pochodzi od relikwii Krzyża Świętego, które znajdują się w klasztorze na Łysej Górze. Jest to szczyt o wysokości nieprzekraczającej sześciuset metrów nad poziomem morza, gdzie znajduje się skalne rumowisko, rezerwat przyrody, pozostałości po pogańskim miejscu kultu oraz Bazylika mniejsza pw. Trójcy Świętej i sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego.
3. Bazylika na Świętym Krzyżu jest najstarszym polskim sanktuarium. Pierwszy kościół w tym miejscy powstał w pierwszej połowie XII wieku z inicjatywy Bolesława Krzywoustego. Na początku XIV wieku Władysław Łokietek przekazał tutejszym benedyktynom relikwie drzewa Krzyża Świętego, a wówczas nazwę świątyni zmieniono z Świętej Trójcy na Święty Krzyż.
4. Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego na Świętym Krzyżu mieści się na Łysej Górze. Dawniej była to część zabudowań benedyktynów, ale w 1950 roku budynek został przejęty przez Park Narodowy. Obecnie znajduje się tutaj multimedialna nowoczesna ekspozycja dotycząca Gór Świętokrzyskich oraz historii osadnictwa na tych terenach. Zgromadzone eksponaty dotyczą fauny i flory, hydrologii, geologii oraz przemysłu.
5. Świętokrzyski Park Narodowy jest jednym z dwudziestu trzech parków narodowych w Polsce. Został utworzony w 1950 roku, a jego obszar to prawie trzysta kilometrów kwadratowych wraz z otuliną. Park jest w 95 procentach zalesiony, a dominują tutaj bory jodłowej buczyny karpackie. Ponadto na terenie parku występuje 1015 gatunków roślin, z czego część jest bardzo rzadka.
6. Ze względu na doskonałe warunki naturalne Świętokrzyski Park Narodowy stanowi dom dla wielu gatunków zwierząt. Na trasie można spotkać między innymi sarny europejskie, jelenie, dziki, nornice, myszy leśne i wiele płazów czy gadów. Ponadto żyje tutaj sporo gatunków ptaków takich, jak kowalik zwyczajny, dzięcioł, myszołów czy puszczyk zwyczajny.
7. Świętokrzyski Park Narodowy to raj dla wielbicieli aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu i pieszych wędrówek po górach. Przecinają go liczne szlaki turystyczne o różnym stopniu trudności, a wśród nich czarny szlak wiodący przez cały park, zielony szlak wiodący z Zagórza do Psar Podlesie, niebieski szlak z Bodzentyna do Świętej Katarzyny czy też czerwony szlak, który prowadzi z Trzcianki do Świętej Katarzyny.
8. Okolice Gór Świętokrzyskich cieszą się sporym zainteresowaniem ze strony turystów, dlatego też turyści zastają tutaj zaawansowaną infrastrukturę i liczne bazy noclegowe. Można tutaj zatrzymać się w domach wypoczynkowych w Hucie Szklanej, w Domu Turysty w Świętej Katarzynie, schronisku młodzieżowym w Nowej Słupi oraz licznych kwaterach prywatnych.
9. Najwyższym szczytem Gór Świętokrzyskich jest Łysica mająca 614 metrów nad poziomem morza i znana również pod nazwą Góry Świętej Katarzyny. Charakterystyczną cechą całego tutejszego krajobrazu są bardzo strome stoki, głębokie doliny oraz skały i gołoborza, czyli rumowiska skalne.
10. Znajdująca się w Chęcinach Jaskinia Raj uznawana jest za jedną z najpiękniejszych w Polsce. Jest to wapienna jaskinia krasowa, która cechuje się bardzo bogatą i zróżnicowaną szatą naciekową. Łączna długość jaskini wynosi około 240 metrów, a wchodzi się do niej przez specjalny pawilon, gdzie znajdują się kasy, a także kawiarnia i niewielkie muzeum.
11. Jedną z największych atrakcji w Górach Świętokrzyskich jest zamek królewski w Chęcinach, który został wybudowany na przełomie XIII i XIV wieku. Król Władysław Łokietek przeniósł tutaj administrację, a tym samym ulokował w nim swoją władzę. Mieszkały tutaj również jego druga żona i siostra, a później także królowa Bona, żona Zygmunta I Starego. Zamek znajduje się na górze, dlatego rozpościerają się z niego piękne widoki na okolice, a według legend w jego lochach do dziś znajdują się skarby królowej Bony.
12. Kielce są najważniejszym miastem Gór Świętokrzyskich, gdzie znajduje się wiele zabytków i atrakcji turystycznych różnego rodzaju. Jednym z najważniejszych zabytków w Kielcach jest Pałac Biskupów Krakowskich, stanowiący najlepiej zachowaną barokową rezydencję pałacową w całym kraju. Obecnie na terenie pałacu znajduje się Muzeum Narodowe w Kielcach, gdzie warto zobaczyć Galerię Malarstwa Polskiego, Sanktuarium Marszałka Józefa Piłsudskiego, a także gabinet numizmatyczny.
Góry Świętokrzyskie warto łączyć z innymi miejscami w regionie. Blisko tej opowieści są Kielce, Chęciny, Jaskinia Raj, Bodzentyn, Nowa Słupia, Święta Katarzyna, Ponidzie, Sandomierz i kolejne punkty województwa świętokrzyskiego.
Dzięki temu wyjazd w Góry Świętokrzyskie nie musi być tylko wejściem na jeden szlak. Może stać się spokojną trasą przez góry, miasteczka, zamki, jaskinie, uzdrowiska, lokalne smaki i miejsca, które dopiero zaczynają się łączyć na mapie.
Góry Świętokrzyskie są jedną z najbardziej charakterystycznych części województwa świętokrzyskiego, ale podróż po regionie nie kończy się na Łysej Górze, Świętym Krzyżu, Świętokrzyskim Parku Narodowym, Bukowej Górze czy Sabacie Krajno.
Jeśli chcesz zobaczyć szerszy obraz regionu, sprawdź także Kielce, Ponidzie, Sandomierz, Chęciny, Jaskinię Raj, zamki, uzdrowiska, miasteczka i mniej oczywiste miejsca województwa świętokrzyskiego.
Zobacz:
Podróż przez Góry Świętokrzyskie trwa – dlatego ten przewodnik będzie stopniowo rozbudowywany o kolejne szlaki, szczyty, miejscowości, zdjęcia, historie i lokalne polecenia.
Góry Świętokrzyskie to nie tylko Łysa Góra, Święty Krzyż, Świętokrzyski Park Narodowy, Bukowa Góra, Sabat Krajno, gołoborza i leśne szlaki, ale też Święta Katarzyna, Nowa Słupia, Bodzentyn, Huta Szklana, Kakonin, Bieliny, mniej oczywiste trasy, lokalne smaki, miejsca z klimatem i historie, które często odkrywa się dopiero przy kolejnych powrotach.
Z czasem pojawią się tu kolejne części: Góry Świętokrzyskie z mapą, szlaki dla początkujących, Łysica i okolice, Święty Krzyż krok po kroku, Góry Świętokrzyskie z dziećmi, lokalne smaki, miejsca warte odwiedzenia, region poza sezonem, ludzie Gór Świętokrzyskich oraz lokalne projekty i inicjatywy.
Ta mapa Gór Świętokrzyskich będzie rosła razem z kolejnymi wyjazdami, zdjęciami, spacerami, rozmowami i odkryciami.
Tworzysz coś ciekawego w Górach Świętokrzyskich?
Pokazujesz Góry Świętokrzyskie przez zdjęcia, spacery, lokalne historie, jedzenie, noclegi, wydarzenia, mapy, szlaki, przyrodę albo własny projekt? Odezwij się - z czasem chcę rozwijać tę stronę także jako miejsce dla ludzi i inicjatyw, które pokazują Góry Świętokrzyskie z własnej perspektywy.
Odezwij się 🙂