Rzeka Krutynia ­čôŹ Informacje i Ciekawostki

rzeka krutynia
Rzeka Krutynia na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego / foto – Wikipedia

Krutynia ÔÇô rzeka, kt├│ra znajduje si─Ö na Pojezierzu Mazurskim. Jej d┼éugo┼Ť─ç wynosi ok. 99 km, a powierzchnia zlewni liczy 638 km2.

1. Rzeka rozpoczyna sw├│j bieg jako Krutynia w Jeziorze Kruty┼äskim, a uj┼Ťcie znajduje w Jeziorze Be┼édany, nale┼╝─ůcym do Systemu Wielkich Jezior Mazurskich, w zatoce Iznockiej, na wysoko┼Ťci 116 m n.p.m. Po drodze przep┼éywa przez Jezioro Gardy┼äskie, jezioro Malin├│wko i jezioro Jerzewko. Wody Krutyni wpadaj─ůce do Wielkich Jezior zasilaj─ů nast─Öpnie rzek─Ö Pis─Ö. W┼éa┼Ťciwa Krutynia liczy ok. 26 km d┼éugo┼Ťci.

2. Pod wzgl─Ödem hydrologicznym rzeka swe ┼║r├│d┼éa ma na terenach w pobli┼╝u Jeziora Warpu┼äskiego, na wysoko┼Ťci 133 m n.p.m., jako ciek wodny bez nazwy. Po drodze jednak, wraz z przep┼éywaniem przez kolejne jeziora, przybiera r├│┼╝ne nazewnictwo. W┼Ťr├│d jej nazw znajduj─ů si─Ö: Sobiepanka, Grab├│wka, D─ůbr├│wka, Babi─Öcka Struga i Struga Spychowska. Dopiero od wspomnianego Jeziora Kruty┼äskiego p┼éynie jako Krutynia.

3. Szlak kajakowy na Krutyni przebiega przez Puszcz─Ö Pisk─ů i Mazurski Park Krajobrazowy. Liczy 91 km. Uznawany jest za jeden z najpi─Ökniejszych sp┼éyw├│w kajakowych w Polsce. Trasa wiedzie przez ok. 20 jezior, w pobli┼╝u 10 rezerwat├│w przyrody. Najpopularniejsza cz─Ö┼Ť─ç szlaku wiedzie z Sorkwit do Rucianego-Nidy, a na trasie znajduje si─Ö 10 stanic PTTK.

4. Za najpi─Ökniejszy fragment szlaku kajakowego po Krutyni uwa┼╝any jest odcinek Jezioro Kruty┼äskie-Ukta. Ma on 13 km d┼éugo┼Ťci. Poza walorami przyrodniczymi na jego trasie znajduj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ pami─ůtki historyczne, takie jak grodzisko plemienia Galind├│w w Zyndakach, klasztor starowierc├│w w Wojnowie, schrony i umocnienia obronne w Rucianem-Nidzie czy zabytkowa ┼Ťluza Guzianka.

5. Odcinek rzeki ci─ůgn─ůcy si─Ö od Jeziora Kruty┼äskiego do wsi Kruty┼ä wchodzi w sk┼éad rezerwatu przyrody ÔÇ×KrutyniaÔÇŁ im. Melchiora Wa┼äkowicza. Stanowi rezerwat krajobrazowy chroni─ůcy ten fragment rzeki wraz z jeziorem i przyleg┼éymi lasami. W┼Ťr├│d spotykanych tu zwierz─ůt znajduj─ů si─Ö m.in.: g─ůbka s┼éodkowodna, bielik, rybo┼é├│w, ┼╝uraw, g─ůgo┼é, zimorodek, nurog─Ö┼Ť, ┼éab─Öd┼║ krzykliwy, pluszcz czy wydra. Reprezentantami flory s─ů m.in. wawrzynek wilcze┼éyko, lilia z┼éotog┼é├│w, ┼╝ywiec cebulkowy, ciemi─Ö┼╝yk bia┼éokwiatowy. W wodach rzeczki spotka─ç mo┼╝na krasnorosty hildenbrandia rzeczna.

6. Od kwietnia do listopada organizowane s─ů sp┼éywy ┼éodziami po Krutyni. W┼Ťr├│d proponowanych tras jest 1-godzinna, 1,5-godzinna i 2-godzinna. Organizowane s─ů r├│wnie┼╝ sp┼éywy kajakowe jednodniowe, gdzie przep┼éyni─Öcie najkr├│tszej trasy zajmuje ok. 3 godzin oraz sp┼éywy 8-dniowe.

7. W 1934 r. przez rezerwat Krutynia przep┼éyn─ů┼é pisarz Melchior Wa┼äkowicz. Efektem tej wyprawy by┼éa wydana w 1936 r. powie┼Ť─ç reporta┼╝owa ÔÇ×Na tropach Sm─ÖtkaÔÇŁ. Temat kajakowych sp┼éyw├│w pojawia┼é si─Ö r├│wnie┼╝ u innych pisarzy i poet├│w, m.in. u Franciszka Fenikowskiego i u Zbigniewa Chojnowskiego.

8. Krutynia przep┼éywa w pobli┼╝u rezerwatu przyrody ÔÇ×Zakr─ÖtÔÇŁ. Znajduje si─Ö on w gminie Piecki, niedaleko miejscowo┼Ťci Kruty┼ä. Chroni krajobraz morenowy. Rezerwat powsta┼é w 1957 r. Na jego obszarze znajduj─ů si─Ö dystroficzne jeziorka, a ich lustra pokrywaj─ů torfowce, tworz─ůc czasami tzw. p┼éywaj─ůce wyspy. Na skraju rezerwatu ro┼Ťnie ponad 300-letni Mazurski D─ůb Bartny. Obw├│d tego pomnika przyrody wynosi 315 cm a wysoko┼Ť─ç 28 m.

9. Stanice wodne PTTK rozlokowane s─ů mniej wi─Öcej co 13 km. Znajduj─ů si─Ö w Sorkwitach, Bie┼äkach, Babi─Ötach, Spychowie, Zgonie, Cierzpi─Ötach, Krutyni, Ukcie, Nowym Mo┼Ťcie, Kamieniu i Rucianem-Nidzie. Na trasie znajduj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ o┼Ťrodki wypoczynkowe, pola namiotowe, pensjonaty, a tak┼╝e nieliczne gospodarstwa agroturystyczne i hotele.

10. Szlak kajakowy na Krutyni okre┼Ťlany jest jako ┼éatwy i bezpieczny. Nieco wi─Ökszej wprawy wymaga przeprawianie si─Ö przez znajduj─ůce si─Ö na trasie jeziora. Na szlaku trzeba te┼╝ robi─ç kilkukrotnie przenoski (Babi─Öta, Spychowo, Jezioro Mokre – Jezioro Kruty┼äskie i Kruty┼äski Piecek). Przy niskich stanach wody zdarzaj─ů si─Ö czasem p┼éycizny.

11. Na niekt├│rych fragmentach szlaku mo┼╝liwe jest w─Ödkowanie po wykupieniu stosownego zezwolenia. Odcinek szlaku od Sorkwit do Jeziora Kruty┼äskiego podlega pod Gospodarstwo Rybackie w Mr─ůgowie. Odcinek poni┼╝ej jeziora Kruty┼äskiego do Ukty podlega pod PZW Olsztyn. Odcinek od Iznoty (Most) do jeziora Be┼édany podlega pod Gospodarstwo Rybackie w Miko┼éajkach.

12. Na szlaku rzeki Krutyni mo┼╝na z┼éapa─ç takie ryby jak szczupak, sieja, sielawa, ja┼║, kle┼ä, oko┼ä, sandacz, w─Ögorz, p┼éo─ç, krasnopi├│ra i kie┼éb. W jeziorze Mokre, przez kt├│re przep┼éywa Krutynia, ┼╝eruj─ů drapie┼╝niki ÔÇô okonie, sandacze i szczupaki. Jezioro Kruty┼äskie jest ca┼ékowicie wy┼é─ůczone z mo┼╝liwo┼Ťci w─Ödkowania.

13. Na trasie przep┼éywu Krutyni znajduj─ů si─Ö miejscowo┼Ťci z ciekawymi zabytkami. W Sorkwitach nad strug─ů ┼é─ůcz─ůc─ů jeziora znajduje si─Ö zabytkowy most kolejowy z ko┼äca XIX w. We wsi zobaczy─ç mo┼╝na r├│wnie┼╝ ko┼Ťci├│┼é ewangelicki z XVII w. i pastor├│wk─Ö z XIX w.

W Grabowie zachowa┼é si─Ö gotycki ko┼Ťci├│┼é z ko┼äca XVI w. W Krutyniu mo┼╝na natomiast zobaczy─ç drewniane cha┼éupy z pocz─ůtku XX w. W Wojnowie warto zobaczy─ç molenn─Ö starowierc├│w i cerkiew drewnian─ů z I po┼é. XX w. We wsi Ukta zachowa┼é si─Ö neogotycki ko┼Ťci├│┼é z po┼éowy XIX w. oraz drewniana dzwonnica z 1846 r.

14. W 1994 r. 16 odwa┼╝nych zmierzy┼éo si─Ö z 22-kilometrowym odcinkiem rzeki p┼éyn─ůc wp┼éaw zim─ů. Od 1996 r. podobne eskapady zacz─Ö┼éy by─ç organizowane pod nazw─ů Sp┼éyw Twardzieli. Pomys┼éodawc─ů imprezy by┼é Andrzej ÔÇ×BalonÔÇŁ Tarasiewicz. ┼Ümia┼ékowie mieli za ka┼╝dym razem pokona─ç w dowolnym czasie wyznaczony odcinek Krutyni, wyposa┼╝eni w mokry skafander, p┼éetwy, mask─Ö i rurk─Ö. Ka┼╝dy, kt├│ry wykona┼é to zadanie, zyskiwa┼é tytu┼é twardziela i statuetk─Ö ÔÇ×TwardzikaÔÇŁ. Ostatni, 14. Sp┼éyw Twardzieli odby┼é si─Ö w 2009 r.

15. W 2011 r. odby┼éa si─Ö pierwsza akcja ÔÇ×Sprz─ůtanie dna rzeki KrutyniaÔÇŁ. Wzi─Öli w niej udzia┼é stra┼╝acy z gminy Ruciane-Nida i p┼éetwonurkowe. Zebrano w├│wczas 350 kg ┼Ťmieci. Podczas organizowanych akcji jednym z najciekawszych znalezisk by┼éa gliniana misa, kt├│rej wiek oszacowano na ponad 2000 lat. Zobaczy─ç j─ů mo┼╝na w Muzeum Ziemi Piskiej w Piszu. W┼Ťr├│d ÔÇ×nietypowychÔÇŁ znalezisk by┼éo r├│wnie┼╝ cia┼éo m─Ö┼╝czyzny, kt├│ry by┼é poszukiwany od 23 lat.

3.8/5 - (17 votes)
Dodaj komentarz

Tw├│j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s─ů oznaczone *

Mo┼╝esz R├│wnie┼╝ Polubi─ç