30 Ciekawostki o Jemenie ­čŚ║´ŞĆ

jemen
foto – Pixabay

Jemen to arabskie pa┼ästwo, kt├│re po┼éo┼╝one jest w po┼éudniowo-zachodniej cz─Ö┼Ťci Azji. Znajduje si─Ö na ko┼äcu P├│┼éwyspu Arabskiego i graniczy z Omanem oraz Arabi─ů Saudyjsk─ů. W przeciwie┼ästwie do wielu innych pa┼ästw arabskich, Jemen nie jest zbyt cz─Östo odwiedzany przez turyst├│w. Trudna sytuacja polityczna i wci─ů┼╝ tocz─ůca si─Ö wojna domowa w tym kraju sprawiaj─ů, ┼╝e jest to miejsce niego┼Ťcinne i niebezpieczne. Jednak si─Ögaj─ůce tysi─Öcy lat kultura, sztuka i historia Jemenu sprawiaj─ů, ┼╝e kraj ten jest jednym z najciekawszych na ca┼éym P├│┼éwyspie Arabskim.

Legendarna scena z serialu Przyjaciele. Chandler leci do Jemenu ­čÖé

1. Stolic─ů Jemenu jest Sana, kt├│ra uchodzi za jedno z najstarszych miast na ┼Ťwiecie. Historia powstania miejscowo┼Ťci si─Öga ju┼╝ I wieku n.e. Najstarsze cz─Ö┼Ťci Sany zamieszkane by┼éy ju┼╝ ponad 2,5 tysi─ůca lat temu. Do dzi┼Ť w mie┼Ťcie znajduje si─Ö wiele wiekowych zabytk├│w m.in. domy, ┼éa┼║nie i meczety sprzed XI wieku, gliniane mury obronne oraz bramy, kt├│re powsta┼éy oko┼éo VII wieku. Stare miasto w Sanie wpisane zosta┼éo na list─Ö ┼Ťwiatowego dziedzictwa UNESCO.

2. Tereny kraju obejmuj─ů archipelag Sokotra, kt├│ry po┼éo┼╝ony jest oko┼éo 350 kilometr├│w od wybrze┼╝a P├│┼éwyspu Arabskiego. Ponad 30% ro┼Ťlinno┼Ťci wyst─Öpuj─ůcej na wyspach ma charakter endemiczny – oznacza to, ┼╝e gatunk├│w tych nie znajdziemy nigdzie indziej na ┼Ťwiecie. Ze wzgl─Ödu na specyficzny charakter, ukszta┼étowanie terenu i r├│┼╝norodno┼Ť─ç biologiczn─ů, obszar ten jest jednym z najciekawszych dla badaczy rozwoju ┼╝ycia na Ziemi.

3. Jemen posiada dost─Öp do dw├│ch wielkich zbiornik├│w wodnych: Morza Arabskiego (przez Zatok─Ö Ade┼äsk─ů) oraz do Morza Czerwonego.

4. Najstarsze ┼Ťlady cywilizacji na terenie dzisiejszego Jemenu pochodz─ů sprzed niemal 3,5 tysi─ůca lat. Ju┼╝ w XII wieku p.n.e. na obszarze kraju zak┼éadane by┼éy miasta minejskie, kt├│re p├│┼║niej przerodzi┼éy si─Ö w Kr├│lestwo Saba czyli jedn─ů z najbardziej rozwini─Ötych cywilizacji pa┼ästw arabskich. Tereny Jemenu przez wieki przechodzi┼éy w panowanie r├│┼╝nych w┼éadc├│w i imperi├│w: Abisy┼äczyk├│w, Pers├│w, Arab├│w i Turk├│w.

5. P├│┼énocna cz─Ö┼Ť─ç terytori├│w Jemenu odzyska┼éa niepodleg┼éo┼Ť─ç od Turcji w 1918 roku. Jemen Po┼éudniowy a┼╝ do roku 1967 stanowi┼é brytyjsk─ů koloni─Ö.

6. J─Özykiem urz─Ödowym Jemenu jest j─Özyk arabski.

7. Jemen zamieszkuje prawie 30 milion├│w os├│b. Zdecydowana wi─Ökszo┼Ť─ç z nich (99%) wyznaje islam, w wi─Ökszo┼Ťci tradycyjn─ů odmian─Ö sunnizmu. Nieliczni mieszka┼äcy o korzeniach indyjskich, afryka┼äskich i europejskich wyznaj─ů m.in. hinduizm i chrze┼Ťcija┼ästwo.

8. Flaga Jemenu przedstawia trzy poziome pasy w barwach panarabskich: czerwonym, białym i czarnym.

9. Jemen to kraj bardzo biedny, uznawany za jeden z najgorszej rozwijaj─ůcych si─Ö na ┼Ťwiecie. Mimo du┼╝ych zasob├│w naturalnych (m.in. ropa naftowa, gaz ziemny, surowce budowlane, kamienie szlachetne), wi─Ökszo┼Ť─ç spo┼éecze┼ästwa zajmuje si─Ö upraw─ů roli na trudnym, wymagaj─ůcym i nieprzyjaznym terenie.

10. W Jemenie po┼éo┼╝one jest “najstarsze miasto wie┼╝owc├│w”. Tym okre┼Ťleniem nazywane jest stanowisko archeologiczne w Szibam, gdzie po┼éo┼╝one jest staro┼╝ytne, licz─ůce 2500 tysi─ůca lat, miasto. Budynki by┼éy wznoszone z wypalanej w s┼éo┼äcu ceg┼éy, a najwy┼╝sze z nich mia┼éy nawet 11 pi─Öter i si─Öga┼éy wysoko┼Ťci 30 metr├│w. Ca┼ée zabytkowe miasto wpisane zosta┼éo na list─Ö ┼Ťwiatowego dziedzictwa UNESCO.

11. Od 2005 roku na terenie Jemenu tocz─ů si─Ö walki pomi─Ödzy szyitami i sunnitami. Oba ugrupowania wspierane s─ů przez liczne pa┼ästwa Afryki i Azji. Dodatkowo konflikt obejmuje r├│wnie┼╝ dzia┼éalno┼Ť─ç ogromnych organizacji terrorystycznych: Al Ka’idy i Pa┼ästwa Islamskiego.

12. Najwy┼╝szym szczytem w kraju jest D┼╝abal an-Nabi Szuajb. Ta ogromna g├│ra znajduje si─Ö w pobli┼╝u jeme┼äskiej stolicy i ma wysoko┼Ť─ç 3666m n.p.m.

13. Na jeme┼äskich wyspach zobaczy─ç mo┼╝na “smocze drzewo” czyli ro┼Ťlin─Ö z rodzaju draceny. Poza archipelagiem Sokotry gatunek ten ro┼Ťnie niemal wy┼é─ůcznie na Maderze, Wyspach Kanaryjskich oraz na obszarze Maroka i Wysp Zielonego Przyl─ůdka.

14. Bezrobocie w Jemenie si─Öga 35%.

15. Cz─Ö┼Ťciowo na terenie Jemenu po┼éo┼╝ona jest Ar-Rab al-Chali – ogromna, piaszczysta pustynia, kt├│ra zajmuje powierzchni─Ö 650 tysi─Öcy kilometr├│w kwadratowych. Ciekawostk─ů jest, ┼╝e chocia┼╝ pustynia jest o wiele mniejsza od afryka┼äskiej Sahary, jest to najwi─Ökszy obszar w ca┼éo┼Ťci i ci─ůgle pokryty piaskiem.

16. W wi─Ökszej cz─Ö┼Ťci Jemenu panuje klimat zwrotnikowy i bardzo suchy. Opady deszczu zdarzaj─ů si─Ö tu jedynie w nielicznych miejscach. Zim─ů temperatury oscyluj─ů w granicach 18-25 stopni, za┼Ť lata s─ů bardzo upalne, a termometry w dzie┼ä nierzadko wskazuj─ů nawet na temperatury w okolicach 50 stopni Celsjusza.

17. Obszar niemal ca┼éego Jemenu pozbawiony jest dop┼éywu rzek sta┼éych. W kilku miejscach w kraju znajduj─ů si─Ö doliny, kt├│re podczas ulewnych deszczy wype┼éniaj─ů si─Ö okresowo wod─ů. Jedyn─ů sta┼é─ů rzek─ů, kt├│ra przep┼éywa przez tereny Jemenu, jest Walid Zabi – rzeka o d┼éugo┼Ťci 212 kilometr├│w, kt├│ra uchodzi do Morza Czerwonego.

18. Fauna i flora Jemenu s─ů bardzo ubogie, co wynika w du┼╝ej mierze ze srogiego, nieprzyjaznego i gor─ůcego klimatu oraz ograniczonych zasob├│w wodnych. W Jemenie rosn─ů przede wszystkim r├│┼╝ne gatunki palmowc├│w, tamaryndy i akacje, a tak┼╝e niewielka ro┼Ťlinno┼Ť─ç stepowa. Kraj zamieszkuj─ů gepardy, szakale, karakale, oryksy arabskie i gazele ariel, na terenach p├│┼épustynnych mo┼╝na r├│wnie┼╝ warany szare, gekony i ┼╝mije rogate.

19. U wybrze┼╝y Morza Czerwonego znajduj─ů si─Ö pi─Ökne, malownicze rafy. Ca┼éy zbiornik uznawany jest za doskona┼ée miejsce do nurkowania i podziwiania podwodnego ┼╝ycia.

20. W miejscowo┼Ťci Aden odnotowano najni┼╝sz─ů sum─Ö opad├│w na ca┼éym kontynencie Euroazjatyckim. ┼Ürednia roczna suma opad├│w w ci─ůgu ostatnich 50 lat wynosi┼éa mniej ni┼╝ 45mm/1m2.

21. Oficjaln─ů walut─ů Jemenu jest rial jeme┼äski, kt├│ry w przybli┼╝eniu wynosi oko┼éo 0,017z┼é.

22. Powszechn─ů praktyk─ů w┼Ťr├│d Jeme┼äczyk├│w jest ┼╝ucie khat czyli ro┼Ťlinnego narkotyku powoduj─ůcego stany euforyczne. Szacuje si─Ö, ┼╝e nawet 90% jeme┼äskich rodzin w du┼╝ej mierze utrzymuje si─Ö z uprawy czuwaliczki jadalnej.

23. Nazwa kawy “mokka” pochodzi od nazwy miejscowo┼Ťci jeme┼äskiej (Mocha), kt├│ra ju┼╝ w XV wieku zas┼éyn─Ö┼éa jako centrum sprzeda┼╝y kaw z ca┼éego ┼Ťwiata.

24. Zaledwie 4% powierzchni kraju pokryta jest lasami.

25. Najwi─Öksz─ů wysp─ů jeme┼äsk─ů jest D┼╝azirat Kamaran – du┼╝a, pod┼éu┼╝na wyspa, kt├│ra po┼éo┼╝ona jest na Morzu Czerwonym. Wyst─Öpuje tu jedna z najwy┼╝szych ┼Ťrednich temperatur rocznych (29 stopni Celsjusza).

26. Na terenie wi─Ökszo┼Ťci kraju nielegalne jest spo┼╝ywanie alkoholu. Wyj─ůtek stanowi─ů okolice miejscowo┼Ťci Aden, gdzie dopuszcza si─Ö sprzeda┼╝ i spo┼╝ywanie niskoprocentowych trunk├│w.

27. Narodow─ů potraw─ů Jeme┼äczyk├│w jest saltah czyli gulasz z mi─Ösa z dodatkiem sosu pomidorowego, czosnku, przypraw i zi├│┼é, kt├│ry podawany jest zwykle z dodatkiem ziemniak├│w, jajek lub ry┼╝u.

28. Jednym z najbardziej tajemniczych miejsc w tym pa┼ästwie jest “Piekielnia Studnia”, kt├│ra po┼éo┼╝ona jest na jeme┼äskiej pustyni. Ogromna dziura ma ┼Ťrednic─Ö 30 metr├│w, a jej g┼é─Öboko┼Ť─ç – wed┼éug ostatnich bada┼ä – si─Öga nawet 112 metr├│w. Wed┼éug lokalnego folkloru, miejsce to zamieszkiwane jest przez z┼éowrogie d┼╝iny.

29. Na teren Jemenu nie mog─ů wjecha─ç osoby, kt├│re posiadaj─ů w paszporcie wiz─Ö izraelsk─ů.

30. Jemen jest krajem bardzo konserwatywnym. Nielegalne s─ů akty homoseksualne, a za nieobyczajne uznaje si─Ö wyra┼╝anie uczu─ç w miejscach publicznych tak┼╝e przez osoby r├│┼╝nych p┼éci. Podczas pobytu w Jemenie nale┼╝y unika─ç fotografowania innych os├│b (w szczeg├│lno┼Ťci kobiet) oraz miejsc uchodz─ůcych za ┼Ťwi─Öte.

Oceń post
Dodaj komentarz

Tw├│j adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Mo┼╝esz R├│wnie┼╝ Polubi─ç