30 Ciekawostek o Afganistanie ­čŚ║´ŞĆ

afghanistan
foto – Pixabay

Afganistan to ┼Ťr├│dl─ůdowe pa┼ästwo, kt├│re po┼éo┼╝one jest w po┼éudniowo-wschodniej cz─Ö┼Ťci Azji. Polityka tego kraju cieszy si─Ö z┼é─ů s┼éaw─ů na arenie mi─Ödzynarodowej: od lat pa┼ästwo kontrolowane jest przez talib├│w, czyli skrajnie muzu┼éma┼äsk─ů organizacj─Ö terrorystyczn─ů, kt├│ra odpowiada za wiele zamach├│w na ca┼éym ┼Ťwiecie. Nie jest to miejsce bezpieczne czy turystyczne, jednak kultura afga┼äska – a tak┼╝e jego geografia i historia – s─ů niezwykle ciekawe i warte poznania.

1. Afganistan graniczy z sze┼Ťcioma pa┼ästwami: Uzbekistanem, Turkmenistanem, Tad┼╝ykistanem, Iranem, Chinami i Pakistanem.

2. Stolic─ů Afganistanu jest Kabul – miasto, kt├│re zamieszkuje ponad 4,5 miliona os├│b. Kabul stanowi najbardziej rozwini─Öte i najnowocze┼Ťniejsze miasto w ca┼éym kraju, jest to tak┼╝e g┼é├│wne centrum edukacyjne i gospodarcze Afganistanu. Historia tego miasta si─Öga 3 tysi─Öcy lat, a jego strategiczne umiejscowienie by┼éo przyczyn─ů cz─Östych zmian granic imperi├│w azjatyckich.

3. Na bia┼éej fladze Afganistanu umieszczona jest szeheda – napis, kt├│ry oznacza muzu┼éma┼äskie wyznanie wiary. Ta sama flaga jest symbolem taliba┼äskiej organizacji terrorystycznej.

4. Najstarsze miasta na terenie Afganistanu by┼éy tworzone ju┼╝ oko┼éo 5 tysi─Öcy lat temu. Terenami tymi w┼éadali m.in. Arabowie i Persowie, a kraj ten naje┼╝d┼╝a┼é m.in. Aleksander Macedo┼äski. Do dzi┼Ť Afganistan jest pa┼ästwem bardzo r├│┼╝norodnym kulturowo i etnicznie, co jest odzwierciedleniem cz─Östych zmian granic pa┼ästwa, a tak┼╝e zagranicznych wp┼éyw├│w europejskich, afryka┼äskich i azjatyckich.

5. Na terenie Afganistanu obowi─ůzuj─ů dwa j─Özyki urz─Ödowe: paszto oraz dari.

6. Afganistan jest pa┼ästwem wyznaniowym, na terenie kt├│rego wyznawany jest islam. Niemal 80% ludno┼Ťci jest sunnitami, kt├│rzy wyznaj─ů ortodoksyjn─ů i skrajn─ů odmian─Ö muzu┼émanizmu. Kraj ten zamieszkuje ponad 30 milion├│w os├│b, w tym Persowie, Turkmeni, Uzbecy, Tad┼╝ycy i Kurdowie.

7. Oficjaln─ů walut─ů tego pa┼ästwa jest afgani, kt├│re w przeliczeniu jest warte oko┼éo 0,05z┼é.

8. Na terenie Afganistanu od 2001 roku trwa konflikt zbrojny pomiędzy talibami i krajami Paktu Północnoatlantyckiego. Wojna toczyła się przez 20 lat, a podczas walk zginęło wielu amerykańskich i europejskich żołnierzy, a także cywilów afgańskich. W 2020 roku podpisano oficjalne porozumienie, które miało zakończyć walki, jednak mimo ustaleń, rok później talibowie przejęli kontrolę nad Afganistanem.

9. We wschodniej cz─Ö┼Ťci pa┼ästwa rozci─ůgaj─ů si─Ö wspania┼ée g├│ry Hindukusz – jedne z najwy┼╝szych g├│r ┼Ťwiata. Wierzcho┼éki wielu masyw├│w dochodz─ů do niemal 7000m n.p.m. Najwy┼╝szym szczytem Hindukuszu jest g├│ra Tiricz Mir o wysoko┼Ťci 7706m n.p.m., kt├│ra znajduje si─Ö na terenie Pakistanu.

10. Afganistan zaliczany jest do grupy pa┼ästw najs┼éabiej rozwini─Ötych na ┼Ťwiecie. Szacuje si─Ö, ┼╝e nawet ponad 20% ludno┼Ťci ┼╝yje w skrajnym ub├│stwie. Innym problemem kraju jest bardzo s┼éaby dost─Öp do opieki medycznej, a tak┼╝e niski poziom wykszta┼écenia wi─Ökszo┼Ťci obywateli.

11. Klimat Afganistanu jest bardzo suchy i gor─ůcy. W wielu cz─Ö┼Ťciach kraju latem temperatury osi─ůgaj─ů nawet 45 stopni Celsjusza. Zimno jest niemal wy┼é─ůcznie w wysokich partiach g├│r. R├│wniny afga┼äskie nawet zim─ů s─ů dosy─ç ciep┼ée – temperatury w dzie┼ä plasuj─ů si─Ö w okolicach 15 stopni, jednak znacz─ůco spadaj─ů nocami.

12. Najd┼éu┼╝sz─ů rzek─ů przep┼éywaj─ůc─ů przez pa┼ästwo jest Amu-daria, kt├│ra ┼é─ůcznie ma d┼éugo┼Ť─ç 1425 kilometr├│w. Jej najwi─Öksza cz─Ö┼Ť─ç – oko┼éo 1300 kilometr├│w – przep┼éywa przez Afganistan.

13. Sytuacja kobiet zamieszkuj─ůcych Afganistan jest bardzo z┼éa – szacuje si─Ö, ┼╝e nawet 85% Afganek regularnie do┼Ťwiadcza przemocy fizycznej i psychicznej. Wiele kobiet w dalszym ci─ůgu jest zmuszanych do ma┼é┼╝e┼ästw, a ka┼╝dego roku niemal 2 tysi─ůce kobiet pr├│buje pope┼éni─ç samob├│jstwo.

14. Jednym z niewielu afga┼äskich obiekt├│w, kt├│re zosta┼éy wpisane na list─Ö ┼Ťwiatowego dziedzictwa UNESCO, jest staro┼╝ytne miasto w dolinie rzeki Bamian. Stanowi┼éo wa┼╝ny obiekt buddyst├│w zamieszkuj─ůcych tereny dzisiejszego Afganistanu, po kt├│rych pozosta┼éy wspania┼ée, ogromne pomniki Buddy wykute w skale. Wiele zabytk├│w zosta┼éa jednak zniszczona przez afga┼äskich talib├│w w 2001 roku.

15. W ┼Ťrodkowej cz─Ö┼Ťci Afganistanu znajduj─ů si─Ö malownicze jeziora Band-e Amir, kt├│re s┼éyn─ů ze swej ┼╝ywej, turkusowej, lazurowej i granatowej barwy. Wed┼éug legendy jeziora stworzy┼é Ali – zi─Ö─ç Mahometa, najwa┼╝niejszego proroka islamskiego.

16. W Kabulu znajduje si─Ö Muzeum Narodowe Afganistanu – najwa┼╝niejszy i najwi─Ökszy obiekt muzealny w ca┼éym kraju. Du┼╝a cz─Ö┼Ť─ç ekspozycji zosta┼éa zniszczona podczas dzia┼éa┼ä wojennych w pierwszych latach wojny afga┼äskiej. W 2004 roku otwarto muzeum, w kt├│rym znajduj─ů si─Ö pozosta┼éo┼Ťci po dawnej, licz─ůcej ponad 100 tysi─Öcy eksponat├│w, wystawie muzealnej.

17. Jedn─ů z najpi─Ökniejszych afga┼äskich ┼Ťwi─ůty┼ä jest Zielony Meczet w miejscowo┼Ťci Balch. Samo miasto zosta┼éo za┼éo┼╝one ju┼╝ w VI wieku p.n.e. i przez lata gromadzi┼éo wyznawc├│w r├│┼╝nych religii m.in. plemiennych wierze┼ä ira┼äskich, zaratustrianizmu, buddyzmu i islamu.

18. Najwy┼╝szym szczytem Afganistanu jest Noszak – g├│ra w pa┼Ťmie Hindukusz Wschodni, kt├│ra ma wysoko┼Ť─ç 7492m n.p.m. Jest to druga najwy┼╝sza g├│ra na terenie ca┼éego Hindukuszu. G├│ra ta stanowi┼éa wa┼╝ny element polskiego himalaizmu: to w┼éa┼Ťnie zdobycie jej przesz┼éo 60 lat temu przez polskich wspinaczy wysokog├│rskich (Tadeusza Piotrowskiego i Andrzeja Zawady) spowodowa┼éo spopularyzowanie tej ekstremalnej dyscypliny w┼Ťr├│d Polak├│w.

19. Do dzi┼Ť afga┼äskie prawo zezwala na tzw. morderstwa honorowe. Ofiarami s─ů bardzo cz─Östo kobiety, kt├│re – wed┼éug rodziny – post─ůpi┼éy nieczysto i zha┼äbi┼éy w┼éasny r├│d. W 2014 roku pod obrady sejmowe wszed┼é projekt zakazuj─ůcy tego typu morderstw, jednak zosta┼é on odrzucony przez afga┼äskich polityk├│w.

20. Fauna i flora Afganistanu s─ů dosy─ç ubogie, co wynika ze specyficznego, kontynentalnego i skrajnie suchego klimatu. Wyst─Öpuj─ů tu jednak takie zwierz─Öta jak: hieny pr─Ögowane, szakale, kozioro┼╝ce syberyjskie, irbisy i nied┼║wiedzie brunatne.

21. Jednym z najwspanialszych zabytk├│w religijnych w Afganistanie jest Minaret w D┼╝am. ┼Üwi─ůtynia, wraz z pozosta┼éo┼Ťciami po staro┼╝ytnym mie┼Ťcie, zosta┼éy wpisane na list─Ö ┼Ťwiatowego dziedzictwa UNESCO. Minaret powsta┼é pod koniec XII wieku i ma wysoko┼Ť─ç a┼╝ 65 metr├│w. Jego zewn─Ötrzne ┼Ťciany pokrywaj─ů religijne napisy, kt├│re ci─ůgn─ů si─Ö na niemal ca┼éej wysoko┼Ťci budynku.

22. Na terenie Afganistanu obowi─ůzuje bardzo rygorystyczne prawo szariatu. Zakazane s─ů m.in. zwi─ůzki homoseksualne i dzia┼éalno┼Ť─ç religijna propaguj─ůca inne wyznania ni┼╝ islam. Na terenie ca┼éego kraju obowi─ůzuje tak┼╝e ┼Ťci┼Ťle przestrzegany Ramadan.

23. Narodowym sportem Afga┼äczyk├│w jest buzkaszi czyli konna gra zespo┼éowa, w kt├│rej uczestnicy musz─ů zdoby─ç… zw┼éoki kozy.

24. W Afganistanie produkowane jest opium. Szacuje si─Ö, ┼╝e z tego kraju pochodzi a┼╝ 90% tej narkotyzuj─ůcej substancji.

25. Spo┼╝ywanie posi┼ék├│w jest dla Afga┼äczyk├│w bardzo wa┼╝n─ů cz─Ö┼Ťci─ů codziennego dnia. Posi┼éki zjada si─Ö na pod┼éodze, na specjalnych dywanach i poduszkach. Je si─Ö jedynie praw─ů r─Ök─ů – lewa uznawana jest za “nieczyst─ů”.

26. Cho─ç Afganistan posiada znaczne zasoby naturalne (m.in. du┼╝e pok┼éadu gazu ziemnego), wi─Ökszo┼Ť─ç ludno┼Ťci zajmuje si─Ö rolnictwem. W pa┼ästwie uprawiana jest pszenica, j─Öczmie┼ä, kukurydza, winoro┼Ťle, buraki cukrowe i trzcina cukrowa.

27. W Kabulu dzia┼éa Mujahideen Bazar zwany r├│wnie┼╝ Targiem Bush’a. Z┼éodzieje sprzedaj─ů tutaj przedmioty, kt├│re skradzione zosta┼éy ameryka┼äskim ┼╝o┼énierzom.

28. Afganistan s┼éynie z wyrobu doskona┼éej jako┼Ťci dywan├│w we┼énianych.

29. Afga┼äska kuchnia jest prosta, aromatyczna i bardzo syc─ůca. Do tradycyjnych da┼ä kuchni afga┼äskiej nale┼╝─ů sabzi czelaw (gulasz z warzyw i mi─Ösa podawany z ry┼╝em) oraz samanak (s┼éodka potrawa noworoczna).

30. Przed wjazdem do Afganistanu konieczne jest uzyskanie wizy, kt├│r─ů wystawiaj─ů jedynie Ambasady Islamskiej Republiki Islamu. W Polsce ambasada mie┼Ťci si─Ö na ulicy Gopla┼äskiej w Warszawie. Wizy nie mo┼╝na uzyska─ç na lotniskach lub przej┼Ťciach granicznych.

5/5 - (1 vote)
Dodaj komentarz

Tw├│j adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Mo┼╝esz R├│wnie┼╝ Polubi─ç