32 Zaskakuj─ůce Ciekawostki o Niesamowitym Wietnamie ­čç╗­čç│

wietnam
foto – Pixabay

Wietnam ÔÇô pa┼ästwo w Azji Po┼éudniowo-Wschodniej, po┼éo┼╝one na P├│┼éwyspie Indochi┼äskim. Oficjaln─ů nazw─ů kraju jest Socjalistyczna Republika Wietnamu.

1. Wietnam graniczy z Chi┼äsk─ů Republik─ů Ludow─ů, Laosem i Kambod┼╝─ů. Po┼éo┼╝ony jest nad Morzem Po┼éudniowochi┼äskim.

2. Powierzchnia ca┼ékowita kraju wynosi 331 212 km2. Z populacj─ů wynosz─ůc─ů ok. 102,789 mln ludzi znajduje si─Ö w drugiej dziesi─ůtce najludniejszych pa┼ästw ┼Ťwiata.

3. Flaga Wietnamu przedstawia z┼éot─ů gwiazd─Ö pi─Öcioramienn─ů na czerwonym tle. Gwiazda symbolizuje parti─Ö komunistyczn─ů, a poszczeg├│lne jej promienie reprezentuj─ů robotnik├│w, rolnik├│w, ┼╝o┼énierzy, inteligencj─Ö i m┼éodzie┼╝. Czerwie┼ä t┼éa nawi─ůzuje do rewolucji i krwi przelanej przez Wietnamczyk├│w.

4. God┼éo wzorowane jest na godle Chi┼äskiej Republiki Ludowej. Ma form─Ö zbli┼╝on─ů do ko┼éa i z┼éote obramowanie. Na czerwonym tle znajduje si─Ö pi─Öcioramienna gwiazda. Pod ni─ů widnieje ko┼éo z─Öbate, a po jego bokach k┼éosy zbo┼╝a. Poni┼╝ej ko┼éa z─Öbatego znajduje si─Ö napis ÔÇ×Cß╗Öng ho├á x├ú hß╗Öi chß╗ž ngh─ęa Viß╗çt NamÔÇŁ, kt├│ry oznacza ÔÇťSocjalistyczna Republika WietnamuÔÇŁ.

5. Czerwone t┼éo w godle jest symbolem rewolucji komunistycznej. Gwiazda i jej symbolika pochodz─ů z flagi Wietnamu. Ko┼éo z─Öbate symbolizuje robotnik├│w, a k┼éosy zbo┼╝a rolnik├│w i dobrobyt. Ko┼éo z─Öbate stylizowane jest na wschodz─ůce s┼éo┼äce, kt├│re ma za zadanie ÔÇťrozja┼Ťnia─ç mroki kapitalizmuÔÇŁ.

6. Dewiza Wietnamu brzmi ÔÇť├Éß╗Öc lß║şp ÔÇô Tß╗▒ do ÔÇô Hß║ính ph├║cÔÇŁ, co oznacza ÔÇťNiezale┼╝no┼Ť─ç ÔÇô Wolno┼Ť─ç ÔÇô Szcz─Ö┼ŤcieÔÇŁ.

7. Tytu┼é hymnu wietnamskiego brzmi ÔÇťTiß║┐n Qu├ón CaÔÇŁ, czyli ÔÇťPie┼Ť┼ä marszowaÔÇŁ. Powsta┼é w 1944 r. Autorem muzyki i tekstu jest Nguyß╗ůn V─ân Cao. W latach 1945-1976 pie┼Ť┼ä pe┼éni┼éa funkcj─Ö hymnu Demokratycznej Republiki Wietnamu. Od 1976 r. jest oficjalnym hymnem zjednoczonego Wietnamu.

8. Stolic─ů pa┼ästwa jest Hanoi. Zajmuje powierzchni─Ö 307 km2 i liczy ponad 3,963 mln mieszka┼äc├│w. Najwi─Ökszym miastem jest Ho Chi Minh z 494 km2 powierzchni i ponad 7,125 mln zamieszkuj─ůcych go ludzi.

9. Urz─Ödowym j─Özykiem Wietnamu jest wietnamski. Nale┼╝y do grupy j─Özykowej mon-khmer, znajduj─ůcej si─Ö w obr─Öbie rodziny j─Özyk├│w austroazjatyckich. Dzieli si─Ö na trzy g┼é├│wne dialekty, p├│┼énocny, centralny i po┼éudniowy.

10. Walut─ů Wietnamu jest dong. Banknoty drukowane s─ů na folii plastikowej, z przezroczystymi elementami. Od 2014 r. nie u┼╝ywa si─Ö monet w handlu detalicznym. 10 000 dong├│w to aktualnie r├│wnowarto┼Ť─ç ok. 1,80 z┼é.

11. Wietnamczycy s─ů ludem austroazjatyckim, kt├│ry do doliny Rzeki Czerwonej przyw─Ödrowa┼é ok. 10 tys. lat temu. Wed┼éug tradycji wietnamskiej pocz─ůtki pa┼ästwowo┼Ťci zwi─ůzane s─ů z rokiem 2879 p.n.e. W┼éada─ç mia┼éa nimi dynastia pochodz─ůca w prostej linii od mitycznego cesarza chi┼äskiego Shennonga. Pierwsze zapisy o tym pa┼ästwie pojawiaj─ů si─Ö jednak dopiero ok. 500 r. p.n.e. w kronikach chi┼äskich.

12. W 111 r. p.n.e. tereny wietnamskie zosta┼éy podbite przez Chiny. Niepodleg┼éo┼Ť─ç kraj odzyska┼é dopiero w 938 r. n.e. W kolejnych wiekach dokonywa┼é podboj├│w, powi─Ökszaj─ůc tym samym kilkukrotnie sw├│j obszar. W XVII w. nap┼éyn─Öli misjonarze katoliccy. Jednym z nich by┼é francuski jezuita Alexandre de Rhodes, kt├│ry opracowa┼é alfabet wietnamski i napisa┼é pierwszy wieloj─Özyczny s┼éownik j─Özyka wietnamskiego, a dok┼éadnie wietnamsko-portugalsko-┼éaci┼äski.

13. W 1858 r., pod pretekstem chronienia swoich misjonarzy, do Wietnamu wkroczy┼éa Francja. Do ko┼äca XIX w. Francuzi zajmowali kolejne prowincje, a┼╝ do utworzenia w 1887 r. Indochin Francuskich. Francuzi panowali a┼╝ do 1940 r. mimo nasilania si─Ö tendencji niepodleg┼éo┼Ťciowych.

14. W latach 1940-1945 trwa┼éa okupacja japo┼äska. Utworzona w 1941 r. Liga Niepodleg┼éo┼Ťci Wietnamskiej (Viß╗çt Minh) doprowadzi┼éa w 1945 r. do og┼éoszenia powstania Demokratycznej Republiki Wietnamu. W 1946 r. zosta┼éo podpisane porozumienie mi─Ödzy Demokratyczn─ů Republik─ů Wietnamu i Republik─ů Francusk─ů, na mocy kt├│rego Wietnam P├│┼énocny sta┼é si─Ö wolnym pa┼ästwem w ramach indochi┼äskiej Unii Francuskiej.

15. Dalsze konflikty doprowadzi┼éy do wybuchu I wojny indochi┼äskiej. Trwa┼éa w latach 1946-1954, a jej zarzewiem by┼éa walka o wyzwolenie Wietnamu P├│┼énocnego spod administracji francuskich kolonist├│w. Na ko┼äcz─ůcej wojn─Ö konferencji genewskiej podj─Öto decyzj─Ö o podziale Wietnamu na cz─Ö┼Ť─ç p├│┼énocn─ů z komunistami i po┼éudniow─ů z ich przeciwnikami, uzale┼╝nion─ů od Amerykan├│w.

16. W latach 1954-1956 statek typu VC 2 ÔÇťKili┼äskiÔÇŁ, nale┼╝─ůcy do Polskich Linii Oceanicznych, przez 370 dni przewozi┼é partyzant├│w, cywil├│w i towary w ramach powo┼éanej w Genewie Komisji Rozjemczej. Statkiem dowodzi┼é kpt. Romuald Cielewicz. W 1955 r. za┼éoga otrzyma┼éa odznaczenia Demokratycznej Republiki Wietnamu ÔÇťza zas┼éugi przy udzielaniu braterskiej pomocy narodowi wietnamskiemu w realizacji uk┼éadu rozejmowegoÔÇŁ.

17. W latach 1955-1975 trwa┼éa II wojna indochi┼äska, zwana r├│wnie┼╝ wojn─ů wietnamsk─ů. Walki toczy┼éy si─Ö mi─Ödzy Wietnamem P├│┼énocnym, wspieranym przez pa┼ästwa komunistyczne, a Wietnamem Po┼éudniowym, wspieranym przez koalicj─Ö pa┼ästw, kt├│rej przewodniczy┼éy Stany Zjednoczone. W ich efekcie wojska ameryka┼äskie opu┼Ťci┼éy P├│┼éwysep Indochi┼äski, a w 1976 r. powsta┼éa zjednoczona Socjalistyczna Republika Wietnamu.

18. Wietnam jest jednym z pi─Öciu kraj├│w na ┼Ťwiecie, kt├│re okre┼Ťlaj─ů sw├│j ustr├│j jako komunistyczny. W praktyce m├│wi si─Ö, ┼╝e rz─ůdy w tym pa┼ästwie s─ů bardziej autorytarne.

19. Najwy┼╝szym szczytem Wietnamu, jak r├│wnie┼╝ ca┼éych Indochin, jest Phan Xi P─âng (Fansipan). Wznosi si─Ö na wysoko┼Ť─ç 3143 m n.p.m. Znajduje si─Ö w pa┼Ťmie Ho├áng Li├¬n SĂín. Wzniesienie jest potocznie nazywane ÔÇťdachem IndochinÔÇŁ.

20. Najd┼éu┼╝sz─ů rzek─ů jest Song Hong (Czerwona Rzeka). Na terytorium Wietnamu p┼éynie na d┼éugo┼Ťci 450 km. Wyp┼éywa na terytorium Chin, przep┼éywa przez stolic─Ö Hanoi, a uchodzi do Morza Po┼éudniowochi┼äskiego, w Zatoce Tonki┼äskiej.

21. Wietnam znajduje si─Ö na drugim miejscu listy najwi─Ökszych producent├│w kawy na ┼Ťwiecie. Produkuje ponad 1 mln ton rocznie. Na pierwszym miejscu jest Brazylia.

22. Trzonem ludno┼Ťci tego kraju s─ů Wietnamczycy, jednak mo┼╝na wyr├│┼╝ni─ç tu r├│wnie┼╝ ponad 50 narod├│w i grup etnicznych. Tworzy to wielonarodowo┼Ťciow─ů mieszank─Ö.

23. Oko┼éo po┼éowy mieszka┼äc├│w wyznaje buddyzm. Pozostali nale┼╝─ů do bezwyznaniowc├│w, wyznawc├│w tradycyjnych religii plemiennych, chrze┼Ťcijan (przede wszystkim katolik├│w i w mniejszym stopniu ewangelik├│w) oraz wyznawc├│w r├│┼╝nych innych religii.

24. Z Wietnamu pochodzi sztuka walki o nazwie Viß╗çt V├Á ─Éß║ío. Kodyfikacj─Ö zawdzi─Öcza Wielkiemu Mistrzowi Nguyß╗ůn Lß╗Öc, kt├│ry w latach 1938-1945 zebra┼é techniki z r├│┼╝nych szk├│┼é Vovinam. Mi─Ödzynarodowa federacja Viß╗çt V├Á ─Éß║ío powsta┼éa w 1972 r. Jej cz┼éonkiem obecnie jest r├│wnie┼╝ Polska. Dewiza ─çwicz─ůcych t─Ö sztuk─Ö walki brzmi ÔÇťBy─ç silnym, aby by─ç po┼╝ytecznymÔÇŁ.

25. Narodowym kwiatem Wietnamu jest r├│┼╝owy kwiat lotosu. Symbolizuje czysto┼Ť─ç, si┼é─Ö walki i r├│wno┼Ť─ç.

26. S┼éynnym Wietnamczykiem by┼é Ho Van Lang, kt├│rego nazywano ÔÇťTarzanem z WietnamuÔÇŁ. Wychowa┼é si─Ö w d┼╝ungli, gdzie ukry┼é si─Ö wraz z bratem i ojcem w trakcie wojny ameryka┼äsko-wietnamskiej. Mia┼é w├│wczas 4 lata. Sp─Ödzi┼é tam ponad 40 lat. Na jego ┼Ťlad w 2007 r. natrafili my┼Ťliwi. Zmar┼é w 2021 r. w wieku 52 lat.

27. W Wietnamie znajduje si─Ö jedna z najbardziej niezwyk┼éych k┼éadek dla pieszych na ┼Ťwiecie. Nazywa si─Ö Cau Vang, czyli Z┼éoty Most. Ma 150 m d┼éugo┼Ťci, a wspieraj─ů j─ů dwa filary stylizowane na ogromne d┼éonie. Znajduje si─Ö w mie┼Ťcie Da Nang. Z tarasu mo┼╝na podziwia─ç wybrze┼╝e Morza Po┼éudniowochi┼äskiego.

28. Jednym z najbardziej znanych da┼ä kuchni wietnamskiej jest zupa phß╗č. Przepis powsta┼é na pocz─ůtku XX w. w Wietnamie P├│┼énocnym. Jest to rodzaj roso┼éu z makaronem i dodatkami. Tradycyjnie przygotowywany jest z wo┼éowin─ů lub z mi─Ösem kurczaka. Najpierw zjada si─Ö pa┼éeczkami mi─Öso i makaron, a bulion wypija si─Ö nast─Öpnie ┼éy┼╝k─ů.

29. W┼Ťr├│d osobliwo┼Ťci kuchni wietnamskiej znajduje si─Ö r├│wnie┼╝ nap├│j z ptasich gniazd. Przyrz─ůdza si─Ö go z wody, bia┼éego grzyba z gatunku tremella fuciformis, 1 mg/l ptasich gniazd gatunku salangany sundajskiej i aromatu wanilii. Kilogram gniazda ptasiego kosztuje ok. 2500 dolar├│w.

30. Z Wietnamu pochodzi wietnamska ┼Ťwinia zwis┼éobrzucha. Ma niewielkie rozmiary, bardzo obwis┼éy brzuch oraz kr├│tki i zadarty ryj. Do Europy zosta┼éa sprowadzona po raz pierwszy w 1866 r. z okazji otwarcia Ogrodu Zoologicznego w Budapeszcie.

31. Za najwi─Öksz─ů jaskini─Ö na ┼Ťwiecie uwa┼╝a si─Ö wietnamsk─ů Hang Song Doong. Pierwotne pomiary m├│wi┼éy o 200 m wysoko┼Ťci, 150 m szeroko┼Ťci, 5 km d┼éugo┼Ťci oraz 38,5 mln m3 pojemno┼Ťci. Ostatnie badania wskazuj─ů na to, i┼╝ mo┼╝e by─ç jednak znacznie wi─Öksza. Jaskini─Ö odkry┼é przypadkiem w 1991 r. mieszkaniec okolicznej wsi, jednak potem nie m├│g┼é jej odnale┼║─ç. Uda┼éo si─Ö mu to ponownie w 2009 r.

32. W letnich igrzyskach olimpijskich Wietnamczycy wywalczyli jak dot─ůd cztery medale, z┼éoty i srebrny w strzelectwie oraz po jednym srebrnym w podnoszeniu ci─Ö┼╝ar├│w i taekwondo. Po raz pierwszy wzi─Öli udzia┼é w zawodach w 1952 r.

4/5 - (59 votes)
Dodaj komentarz

Tw├│j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s─ů oznaczone *

Mo┼╝esz R├│wnie┼╝ Polubi─ç