15 Ciekawostek o Rysach ­čŚ║´ŞĆ

rysy
foto – Pixabay

Rysy to masywna, najwi─Öksza w Polsce g├│ra, kt├│ra po┼éo┼╝ona jest w Tatrach. Znajduje si─Ö na granicy polsko-s┼éowackiej, a jej najwy┼╝szy szczyt si─Öga wysoko┼Ťci niemal 2500m n.p.m. Jest r├│wnocze┼Ťnie najwy┼╝szym punktem w ca┼éym kraju. Malownicze trasy, kt├│re wiod─ů na szczyt Rys├│w, ciesz─ů si─Ö nies┼éabn─ůc─ů popularno┼Ťci─ů w┼Ťr├│d polskich i s┼éowackich turyst├│w. Cho─ç zdobycie Korony Polski nie nale┼╝y do najprostszych, corocznie g├│r─Ö odwiedzaj─ů tysi─ůce do┼Ťwiadczonych taternik├│w.

1. G├│ra posiada trzy wierzcho┼éki. Najwy┼╝szy z nich jest wierzcho┼éek p├│┼énocno-zachodni, kt├│ry ma wysoko┼Ť─ç 2499,3 metr├│w. Ciekawostk─ů jest, ┼╝e najwy┼╝ej po┼éo┼╝ony punkt na masywie znajduje si─Ö po stronie s┼éowackiej, jednak jest on zaledwie o oko┼éo 1,5cm wy┼╝szy ni┼╝ najwy┼╝szy punkt w granicach Polski.

2. Nie zawsze Rysy uznawane by┼éy za najwy┼╝sz─ů g├│r─Ö w Polsce. Badania przeprowadzone w po┼éowie XIX wieku zani┼╝y┼éy wysoko┼Ť─ç g├│ry o prawie 200 metr├│w! W├│wczas uwa┼╝ano, ┼╝e najwy┼╝sz─ů g├│r─ů Polski jest ┼Üwinica – tatrza┼äski masyw o wysoko┼Ťci 2302m n.p.m.

3. Charakterystyczn─ů cech─ů Rys├│w jest ukszta┼étowanie g├│ry. Ma ona bardzo du┼╝─ů wybitno┼Ť─ç i wysoko┼Ť─ç wzgl─Ödn─ů: znajduje si─Ö oko┼éo 1100m powy┼╝ej Morskiego Oka, kt├│re le┼╝y u jej podn├│┼╝y. Dzi─Öki temu g├│ra wygl─ůda na jeszcze masywniejsz─ů i trudniejsz─ů do zdobycia.

4. Swoj─ů popularno┼Ť─ç w┼Ťr├│d turyst├│w Rysy zawdzi─Öczaj─ů przede wszystkim wspania┼éej panoramie, kt├│ra rozci─ůga si─Ö z jej szczyt├│w. W pogodny dzie┼ä zobaczy─ç tu mo┼╝na wierzcho┼éki 130 r├│┼╝nych g├│r, a widoczno┼Ť─ç si─Öga nawet 200 kilometr├│w. W najpi─Ökniejsze, zimowe dni wprawione oko mo┼╝e podziwia─ç nawet dalekie Bieszczady, cz─Ö┼Ťci ukrai┼äskich Karpat oraz Krak├│w.

5. Nazwa masywu pochodzi od g┼é─Öbokich ┼╝leb├│w (“rys”), kt├│rymi poprzecinane s─ů zbocza g├│ry. Polscy g├│rale w┼éa┼Ťnie w ten spos├│b nazywali g├│r─Ö ju┼╝ na pocz─ůtku XIX wieku, jednak oficjalnie jako nazwa masywu zosta┼éa ona u┼╝yta pierwszy raz w 1855 roku przez Feliksa Berdau – polskiego botanika, mi┼éo┼Ťnika wspinaczki g├│rskiej i jednego z pierwszych badaczy tatrza┼äskiej flory.

6. Rysy, mimo swojej monumentalnej wysoko┼Ťci, cechuj─ů si─Ö dobrze rozwini─Öt─ů ro┼Ťlinno┼Ťci─ů. Wyst─Öpuje tu wiele odmian ro┼Ťlin naczyniowych, w szczeg├│lno┼Ťci kwiat├│w alpejskich. Na samym szczycie Rys├│w wyst─Öpuj─ů a┼╝ 63 r├│┼╝ne gatunki ro┼Ťlin kwiatowych.

7. Rysy znajduj─ů si─Ö w obr─Öbie Tatrza┼äskiego Parku Narodowego. Wst─Öp na teren parku jest p┼éatny, a bilety zakupi─ç mo┼╝na w specjalnie wyznaczonych kasach lub przez internet. Wst─Öp na obszar Tatrza┼äskiego Parku Narodowego kosztuje 8z┼é (bilety normalne) i 4z┼é (bilety ulgowe).

8. Rysy g├│ruj─ů nad tatrza┼äskim Czarnym Stawem – pi─Öknym, malowniczym jeziorem polodowcowym, kt├│re swoj─ů nazw─Ö zawdzi─Öcza ciemnej barwie. Jej przyczyn─ů jest zacienienie przez g├│ruj─ůce nad stawem ska┼éy i masywy, a tak┼╝e wyst─Öpuj─ůce tu latem sinice. Czarny Staw ma powierzchni─Ö ponad 20 hektar├│w i osi─ůga maksymaln─ů g┼é─Öboko┼Ť─ç 74 metr├│w.

9. Na Rysach odkryto gatunek Polonozercon taternsis czyli endemiczny, wyst─Öpuj─ůcy jedynie na obszarze Tatr Wysokich gatunek niewielkiego paj─Öczaka. Jednak na tym obszarze wyst─Öpuj─ů tak┼╝e inne, znacznie wi─Öksze i bardziej rozpoznawalne zwierz─Öta. Na zboczach Rys├│w cz─Östo spotka─ç mo┼╝na ┼Ťwistaki oraz kozice tatrza┼äskie, a tak┼╝e kilka gatunk├│w owad├│w i p┼éaz├│w.

10. Na wysoko┼Ťci 2250m n.p.m. znajduje si─Ö Chata pod Rysami – najwy┼╝ej po┼éo┼╝one schronisko na terenie ca┼éych Tatr. W ┼Ťrodku znajduj─ů si─Ö pokoje noclegowe dla turyst├│w, a tak┼╝e niewielki bufet, kt├│ry serwuje przek─ůski, napoje i ciep┼ée posi┼éki.

11. Wej┼Ťcie na Rysy wymaga ┼Ťwietnej kondycji i do┼Ťwiadczenia g├│rskiego, a zim─ů tak┼╝e odpowiedniego sprz─Ötu. Mimo, ┼╝e szlaki wiod─ůce na szczyty Rys├│w s─ů doskonale przystosowane turystycznie, zdarzaj─ů si─Ö tu wypadki ┼Ťmiertelne. Zim─ů niekt├│re drogi s─ů zamkni─Öte, ze wzgl─Ödu na mo┼╝liwo┼Ť─ç wyst─Öpowania lawin. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e wej┼Ťcie od strony s┼éowackiej wymaga obecno┼Ťci do┼Ťwiadczonego przewodnika g├│rskiego.

12. Na szczyt Rys├│w dosta─ç si─Ö mo┼╝na szlakiem czerwonym, kt├│ry rozpoczyna si─Ö nad Morskim Okiem. Przej┼Ťcie z Morskiego Oka nad Czarny Staw zajmuje oko┼éo 50 minut, za┼Ť wspinaczka na szczyt Rys├│w – oko┼éo 3 godzin. Szlak jest dobrze oznakowany, a w wielu miejscach znajduj─ů si─Ö specjalne ┼éa┼äcuchy, kt├│re pomagaj─ů we wspinaczce, jednak wci─ů┼╝ zdobycie szczytu jest bardzo wymagaj─ůce i niebezpieczne.

13. Innym szlakiem wiod─ůcym na Szczyt Rys├│w jest szlak przez s┼éowack─ů cz─Ö┼Ť─ç Tatr. Rozpoczyna si─Ö on przy Popradzkim Stawie i wiedzie przez Dolin─Ö Mi─Öguszowieck─ů, ┼╗abie Stawy i prze┼é─Öcz Waga. Jego przej┼Ťcie zajmuje nieco ponad 3 godziny, a ca┼éy szlak jest prostszy i znacznie mniej wymagaj─ůcy od szlaku rozpoczynaj─ůcego si─Ö przy Morskim Oku.

14. Niewiele os├│b wie, ┼╝e ogromna ┼Ťciana po wschodniej cz─Ö┼Ťci Rys├│w wykorzystywana jest do uprawiana wspinaczki wysokog├│rskiej. ┼Üciana ma wysoko┼Ť─ç niemal 500 metr├│w i znajduje si─Ö tu kilka wytoczonych przez wspinaczy szlak├│w.

15. Jednym z najciekawszych i najniebezpieczniejszych miejsc na Rysach jest Prze┼é─Öcz pod Rysami, kt├│ra znajduje si─Ö na wysoko┼Ťci 2365m n.p.m. i oddziela od siebie dwa wierzcho┼éki g├│ry. Nie wiedzie na ni─ů ┼╝aden szlak, a miejsce to wykorzystywane jest niemal wy┼é─ůcznie przez bardzo do┼Ťwiadczonych taternik├│w, kt├│rzy dysponuj─ů odpowiednim sprz─Ötem wysokog├│rskim. Mimo, ┼╝e sam szczyt zdobyty zosta┼é ju┼╝ w po┼éowie XIX wieku (zar├│wno latem, jak i zim─ů), zdobycie Prze┼é─Öczy pod Rysami odbywa┼éo si─Ö dopiero w 1909 roku (latem) i 1949 roku (zim─ů).

5/5 - (1 vote)
Dodaj komentarz

Tw├│j adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Mo┼╝esz R├│wnie┼╝ Polubi─ç