Pomnik Anonimowego Przechodnia we Wrocławiu to jeden z najbardziej interesujących pomników w mieście. Został odsłonięty w 2005 roku i stoi po obu stronach ulicy Świdnickiej w miejscu, gdzie krzyżuje się ona z ulicą Piłsudskiego. Oto kilka ciekawostek na jego temat.
1. Pomnik przedstawia czternaście odlanych z brązu postaci ludzkich naturalnej wielkości. Pierwowzorem pomnika była instalacja pod tytułem „Przejście” z 1977 roku, którą Jerzy Kalina stworzył w Warszawie na ulicach Świętokrzyskiej i Mazowieckiej.
2. Gipsowe figury z instalacji warszawskiej, które trafiły do wrocławskiego Muzeum Narodowego, stały się wzorami dla odlewów z brązu.
3. Amerykański „Budget Travel” uznał to miejsce za jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na świecie, a Newsweek Polska umieścił go na 15. miejscu w rankingu na najpiękniejsze obiekty w Polsce. Nazywany jest również najbardziej spektakularnym pomnikiem wrocławskim.
4. Wśród postaci tworzących pomnik znajdują się staruszka o lasce, kobieta z zakupami, matka z dzieckiem czy mężczyzna z walizką. Poza nimi pomnik tworzy jeszcze dziesięciu innych, anonimowych przechodniów.
5. Warszawski pierwowzór oryginalnej instalacji powstał na potrzeby programu telewizyjnego i szybko został zdemontowany, a później umieszczony we wrocławskim Muzeum Narodowym.
6. Pomnik został odsłonięty 13. grudnia 2005 roku z okazji 24. rocznicy wybuchu stanu wojennego. W związku z tym często wykazuje się, że jego celem jest prezentowanie zmian, jakie zaszły w społeczeństwie na przestrzeni kilku dekad.
7. Uważa się, że pomnik ma oddawać hołd anonimowym osobom, które w czasach komunizmu walczyły z tym ustrojem.
8. Pierwowzór pomnika był na początku bardzo krytycznie przyjęty przez mieszkańców Warszawy. Instalacja nie podobała się warszawiakom, bo była zbyt zwyczajna i inwazyjna. Później sądzono, że była zapowiedzią stanu wojennego.
9. Wśród postaci tworzących cały pomnik znajdują się podobizny członków rodziny artysty, a także jeden funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa. Gipsowe odlewy z Warszawy są obecnie prezentowane w Pawilonie Czterech Kopuł.
10. Pomnik wpisuje się w modną od lat tendencję artystyczną, polegającą na umieszczaniu w przestrzeni publicznej rzeźb i instalacji, które mają skłaniać przechodniów do refleksji i intrygować. Rzeźby tego typu pojawiają się na całym świecie, od Nowego Jorku, aż po Singapur.