Katedra w Oliwie ­čŚ║´ŞĆ Informacje i Ciekawostki

foto by Andrzej Otr─Öbski / Wikipedia

Archikatedra w Gda┼äsku-Oliwie ÔÇô mie┼Ťci si─Ö przy ulicy Cysters├│w 17. Od 2017 r. znajduje si─Ö na li┼Ťcie Pomnik historii.

1. Pierwszy drewniany ko┼Ťci├│┼é wybudowali tu cystersi w 1178 r. ┼Üwi─ůtynia murowana powsta┼éa w 1224 r. W 1577 r. ko┼Ťci├│┼é i klasztor sp┼éon─Ö┼éy w po┼╝arze. Odbudowa zosta┼éa uko┼äczona w 1582 r. ┼Üwi─ůtynia by┼éa r├│wnie┼╝ rabowana i niszczona w czasie najazd├│w Szwed├│w w XVII w. oraz podczas II wojny ┼Ťwiatowej.

2. W 1587 r. w katedrze Oliwie pacta conventa zaprzysi─ůg┼é kr├│l Zygmunt III Waza. W umowie zobowi─ůzywa┼é si─Ö do zawarcia sojuszu polsko-szwedzkiego, stworzenia floty na Ba┼étyku, budowy 5 zamk├│w na pograniczu, umorzenia d┼éug├│w w Szwecji oraz do zagwarantowania pokoju religijnego.

3. 3 maja 1660 r. w Oliwie zosta┼é zawarty pok├│j ze Szwecj─ů, ko┼äcz─ůcy potop szwedzki. Zakonnicy od┼Ťpiewali Te Deum, a w ca┼éym Gda┼äsku rozbrzmiewa┼éy ko┼Ťcielne dzwony. W imieniu strony polskiej traktat podpisa┼é podkanclerzy koronny Miko┼éaj Pra┼╝mowski. Zosta┼é on przyj─Öty przez Sejm w 1661 r.

4. Wielkie organy w Oliwie zbudowa┼é w latach 1763-1788 Johann Wilhelm Wulff, p├│┼║niejszy ojciec Micha┼é (po wst─ůpieniu do zakonu). 83-g┼éosowy instrument sk┼éada┼é si─Ö z 5100 piszcza┼éek. Prospekt zosta┼é ozdobiony anio┼éami z instrumentami, s┼éo┼äcami i gwiazdami, kt├│re mo┼╝na wprawia─ç w ruch. Nad nimi unosi si─Ö Duch ┼Üwi─Öty w postaci go┼é─Öbicy. By┼éy to w├│wczas najwi─Öksze organy w Europie. Obecnie wielkie organy posiadaj─ů 87 g┼éos├│w i s─ů po┼é─ůczone z organami ch├│rowymi (17 g┼éos├│w) oraz pozytywem (9 g┼éos├│w), co daje 113 g┼éos├│w rzeczywistych i plasuje je na 5. miejscu najwi─Ökszych organ├│w w Polsce.

5. Od 1957 r. w archikatedrze oliwskiej odbywa si─Ö co roku Mi─Ödzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej. Jest to najstarszy taki festiwal w Polsce. Wsp├│┼éorganizatorami wydarzenia s─ů Polska Filharmonia Ba┼étycka oraz Pomorskie Stowarzyszenie ÔÇ×Musica SacraÔÇŁ. Kr├│tkich prezentacji organowych mo┼╝na pos┼éucha─ç niemal codziennie.

6. Pod wzgl─Ödem architektonicznym budowla jest bazylik─ů tr├│jnawow─ů z transeptem, czyli naw─ů poprzeczn─ů oraz z prezbiterium z obej┼Ťciem. Od frontu po bokach umieszczone s─ů dwie wie┼╝e, ka┼╝da o wysoko┼Ťci 46 m. Nad miejscem, gdzie krzy┼╝uj─ů si─Ö nawy, znajduje si─Ö wie┼╝a dzwon├│w. Z zewn─ůtrz obiekt ma 107 m d┼éugo┼Ťci, co czyni go najd┼éu┼╝szym ko┼Ťcio┼éem w Polsce. Wewn─ůtrz d┼éugo┼Ť─ç wynosi 97,6 m.

7. We wn─Ötrzu ┼Ťwi─ůtyni znajduj─ů si─Ö 23 o┼étarze, g┼é├│wnie barokowe lub rokokowe, w tym dawny o┼étarz g┼é├│wny w stylu renesansu niderlandzkiego z 1605 r. i obecny barokowy z 1688 r. Obrazy s─ů autorstwem XVII-wiecznych malarzy, takich jak Herman Han, Adolf Boy, Andrzej Stech i Andreas Schl├╝ter. Uwag─Ö zwracaj─ů r├│wnie┼╝ kaplice ┼Ťw. Jana Nepomucena i ┼Ťw. Krzy┼╝a, grobowiec ksi─ů┼╝─ůt pomorskich, nagrobek rodziny Kos├│w z lat 1599-1600, krypta biskupia, ambona czy liczne epitafia.

8. Obiektem w archikatedrze o szczeg├│lnym znaczeniu jest feretron Matki Boskiej Oliwskiej. Ten przeno┼Ťny o┼étarz powsta┼é w XVIII w., a obraz namalowa┼é prawdopodobnie o. Daniel ze zgromadzenia ojc├│w reformat├│w w Gda┼äsku – Che┼émnie. Srebrne sukienki wykona┼é w 1788 r. gda┼äski z┼éotnik Jan Jantzen. Do Oliwy feretron trafi┼é w 1850 r. W─Ödruje on co roku z pielgrzymk─ů do Kalwarii Wejherowskiej.

9. Archikatedr─Ö mo┼╝na zwiedza─ç od poniedzia┼éku do pi─ůtku w godz. 9-17, w soboty w godz. 9-15:30 oraz w niedziele w godz. 14-17:30, z wy┼é─ůczeniem czasu nabo┼╝e┼ästw i koncert├│w lub prezentacji organowych. Za zwiedzanie nie s─ů pobierane op┼éaty.

10. W zabudowaniach dawnego klasztoru cysters├│w, nale┼╝─ůcych obecnie do Gda┼äskiego Seminarium Duchownego, mie┼Ťci si─Ö Muzeum Archidiecezjalne. W odrestaurowanych, zabytkowych pomieszczeniach prezentowane s─ů zbiory sztuki sakralnej z zakresu malarstwa, rze┼║by i rzemios┼éa artystycznego. Na czas trwania pandemii COVID-19 muzeum zosta┼éo zamkni─Öte.

4/5 - (54 votes)
Dodaj komentarz

Tw├│j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s─ů oznaczone *

Mo┼╝esz R├│wnie┼╝ Polubi─ç