30 Ciekawostek o Fascynuj─ůcym Chile ­čŚ║´ŞĆ

chile
foto – Pixabay

Chile to pa┼ästwo po┼éo┼╝one w Ameryce Po┼éudniowej. Ci─ůgnie si─Ö w─ůskim pasem wzd┼éu┼╝ wybrze┼╝a Oceanu Spokojnego i graniczy z trzema pa┼ästwami: Argentyn─ů, Boliwi─ů i Peru. Chile znane jest przede wszystkim ze wspania┼éych atrakcji przyrodniczych: w pa┼ästwie nie brakuje malowniczych g├│r, przepi─Öknych pla┼╝, bezludnych wysp i wyj─ůtkowych cud├│w natury.

1. Stolic─ů Chile jest miasto Santiago – ogromna metropolia i najwi─Öksze miasto w kraju, kt├│re zamieszkuje ponad 30% ca┼éej ludno┼Ťci pa┼ästwa. Miasto za┼éo┼╝one zosta┼éo w po┼éowie XVI wieku, a obecnie stanowi najwa┼╝niejsze centrum edukacyjne, gospodarcze i kulturowe w Chile. W Santiago de Chile warto odwiedzi─ç zabytkowe ┼Ťwi─ůtynie chrze┼Ťcija┼äskie, pi─Ökny ratusz miejski oraz najstarszy w Chile Meczet As-Salam. W mie┼Ťcie znajduj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ liczne muzea, w tym Muzeum Lud├│w Ameryka┼äskich z wystawami sztuki chilijskiej oraz Narodowe Muzeum Historii, w kt├│rym podziwia─ç mo┼╝na wspania┼é─ů ekspozycj─Ö dotycz─ůc─ů czas├│w prekolumbijskich.

2. W granicach pa┼ästwa znajduje si─Ö ponad 3 tysi─ůce wysp le┼╝─ůcych na przybrze┼╝nych wodach Oceanu Spokojnego.

3. Flaga chilijska sk┼éada si─Ö z dw├│ch pas├│w – bia┼éego i czerwonego – oraz granatowego kwadratu z pojedyncz─ů, bia┼é─ů gwiazd─ů. Symbolizuje ona krew mieszka┼äc├│w Chile walcz─ůcych o wolno┼Ť─ç narodu (kolor czerwony) i ┼Ťnieg na szczytach And├│w (kolor bia┼éy). Gwiazda jest symbolem unitarnego, zjednoczonego i wolnego pa┼ästwa.

4. Jedn─ů z najwi─Ökszych atrakcji Chile jest Wyspa Wielkanocna, kt├│ra uznawana jest za najbardziej odizolowan─ů wysp─Ö na ┼Ťwiecie. Na jej terenie znajduj─ů si─Ö tajemnicze pos─ůgi moai, kt├│rych na ca┼éej wyspie jest a┼╝ 887. Niekt├│re z pos─ůg├│w maj─ů wysoko┼Ť─ç 6 metr├│w i wa┼╝─ů blisko 18 ton. Do dzi┼Ť zagadk─ů jest kto i w jakim celu wybudowa┼é sylwetki moai.

5. Jedna z chilijskich wysp le┼╝─ůca w wulkanicznym archipelagu Juan Fernandez nosi nazw─Ö Wyspy Robinsona Crusoe. To w┼éa┼Ťnie na niej kilka lat sp─Ödzi┼é korsarz i rozbitek szkockiego pochodzenia Aleksander Selkirk, kt├│rego losy by┼éy inspiracj─ů do napisania s┼éynnej powie┼Ťci “Przypadki Robinsona Crusoe” przez angielskiego pisarza Daniela Defoe.

6. Charakterystyczn─ů cech─ů pa┼ästwa jest jego kszta┼ét: to najbardziej wyd┼éu┼╝one pa┼ästwo na ┼Ťwiecie! D┼éugo┼Ť─ç Chile wynosi ponad 4,5 tysi─ůca kilometr├│w, za┼Ť w najw─Ö┼╝szym miejscu pa┼ästwo to ma szeroko┼Ť─ç zaledwie 90 kilometr├│w.

7. W granicach Chile znajduje si─Ö jedno z najbardziej suchych miejsc na Ziemi – pustynia Atakama. Na pustyni rzadko dochodzi do jakichkolwiek opad├│w atmosferycznych, a roczna suma opad├│w nie przekracza 100mm. Na terenie Atakamy znajduj─ů si─Ö nawet miejsca, w kt├│rych nie spad┼é deszcz od ponad 400 lat! Wyj─ůtkowo ciekawa jest ro┼Ťlinno┼Ť─ç porastaj─ůca Atakam─Ö: wyst─Öpuj─ů tu niemal wy┼é─ůcznie niewielkie ro┼Ťliny czerpi─ůce wod─Ö z mg┼éy.

8. Najdalej wysuni─Ötym na po┼éudnie punktem Ameryki Po┼éudniowej jest chilijski Przyl─ůdek Horn na wyspie Hornus.

9. Najwy┼╝szym szczytem w kraju jest Ojos del Salado – najwi─Ökszy drzemi─ůcy wulkan na ┼Ťwiecie. Ogromna g├│ra ma wysoko┼Ť─ç 6983m n.p.m., a wed┼éug bada┼ä ostatni wybuch wulkanu mia┼é miejsce oko┼éo 750 roku n.e.

10. J─Özykiem urz─Ödowym Chile jest j─Özyk hiszpa┼äski, jednak du┼╝a cz─Ö┼Ť─ç populacji chilijskiej pos┼éuguje si─Ö j─Özykami keczua, mapudungun i rapanui.

11. Przez d┼éu┼╝─ů cz─Ö┼Ť─ç pa┼ästwa ci─ůgn─ů si─Ö Andy Patago┼äskie, ┼éa┼äcuch g├│rski o ┼é─ůcznej d┼éugo┼Ťci oko┼éo 2000 kilometr├│w. Na obszarze g├│r znajduje si─Ö jezioro Lago General Carrera czyli najwi─Öksze jezioro na obszarze Patagonii. Ciekawostk─ů jest, ┼╝e zbiornik wodny znajduje si─Ö na granicy Chile i Argentyny, a przez Argenty┼äczyk├│w nazywane jest jeziorem Buenos Aires.

12. Przez Chile przechodz─ů a┼╝ cztery strefy klimatyczne. P├│┼énocne cz─Ö┼Ťci pa┼ästwa s─ů bardzo suche i gor─ůce. W ┼Ťrodkowych regionach Chile klimat jest ┼éagodniejszy, przypominaj─ůcy europejski klimat ┼Ťr├│dziemnomorski. Na po┼éudniowym ko┼äcu pa┼ästwa dominuje mro┼║ny i surowy klimat subpolarny.

13. W Chile znajduje si─Ö najwi─Öksze solnisko Ameryki Po┼éudniowej – Salar de Atacama. Powierzchnia solniska wynosi ponad 3 tysi─ůce kilometr├│w kwadratowych. To wyj─ůtkowe miejsce le┼╝y na wysoko┼Ťci 2400m n.p.m.

14. ┼Üwiat zwierz─ůt zamieszkuj─ůcych Chile jest bardzo zr├│┼╝nicowany, co wynika z odmiennych warunk├│w klimatyczno-przyrodniczych panuj─ůcych w r├│┼╝nych cz─Ö┼Ťciach kraju. Na terenie Chile spotka─ç mo┼╝na m.in. pancerniki, pumy, foki, szynszyle i pingwiny. W wodach Oceanu Spokojnego wyst─Öpuj─ů delfiny, lwy morskie, wieloryby, a tak┼╝e najwi─Öksze zwierz─Öta na ┼Ťwiecie – p┼éetwale b┼é─Ökitne.

15. Na obszarze Chile znajduje si─Ö a┼╝ 41 park├│w narodowych, kt├│re ┼é─ůcznie zajmuj─ů oko┼éo 20% ca┼éej powierzchni kraju. Do najciekawszych z nich nalez─ů Park Narodowy Przyl─ůdka Horn, Park Narodowy La Campana oraz Park Narodowy Rapa Nui (Wyspa Wielkanocna). Na terenie pa┼ästwa znajduj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ dwa parki morskie.

16. Chile zamieszkuje prawie 17 milion├│w ludzi. W┼Ťr├│d mniejszo┼Ťci narodowych najwi─Öksze z nich to Hiszpanie, W┼éosi, Palesty┼äczycy, Irlandczycy i Francuzi.

17. Na obszarze pa┼ästwa znajduje si─Ö prawie 2 tysi─ůce wulkan├│w, z kt├│rych a┼╝ 1/4 jest wci─ů┼╝ aktywna.

18. Narodowym alkoholem Chilijczyk├│w jest pisco czyli odmiana brandy produkowana ze sfermentowanych winogron. Do dzi┼Ť pomi─Ödzy Chilijczykami i Peruwia┼äczykami toczy si─Ö sp├│r w stosunku do kraju, w kt├│rym powsta┼é s┼éynny alkohol.

19. Najstarsze zabytki archeologiczne ┼Ťwiadcz─ů o tym, ┼╝e tereny Chile zamieszkiwane by┼éy ju┼╝ 12 tysi─Öcy lat temu.

20. Oficjaln─ů walut─ů Chile jest peso chilijskie. 100 peso chilijskich jest warte oko┼éo 5 groszy.

21. Na granicy Chile i Argentyny znajduje si─Ö najwi─Ökszy aktywny wulkan na ┼Ťwiecie – Llullaillaco. Wulkan ma wysoko┼Ť─ç 6739m n.p.m. Ciekawostk─ů jest, ┼╝e na pocz─ůtku XXI wieku w pobli┼╝u szczytu wulkanu znaleziono mumie tr├│jki inkaskich dzieci, kt├│re prawdopodobnie zosta┼éy w ofierze przesz┼éo 500 lat temu.

22. W Chile wyst─Öpuje jeden z najni┼╝szych wska┼║nik├│w analfabetyzmu w ca┼éej Ameryce Po┼éudniowej – wynosi on zaledwie 4% w┼Ťr├│d doros┼éych mieszka┼äc├│w pa┼ästwa.

23. Najtragiczniejszym dniem w historii Chile by┼é 22 maja 1960 roku. Dosz┼éo wtedy do najsilniejszego w historii ca┼éego ┼Ťwiata trz─Ösienia ziemi, kt├│re wywo┼éa┼éo ogromne fale tsunami m.in. na wybrze┼╝u Haiti, Japonii i Filipin. ┼ü─ůcznie trz─Ösienie ziemi poch┼éon─Ö┼éo ponad 1600 ofiar.

24. W chilijskim mie┼Ťcie Algarrobo znajduje si─Ö najwi─Ökszy basen na ┼Ťwiecie. Ma on d┼éugo┼Ť─ç 1013 metr├│w i powierzchni─Ö a┼╝ 8 hektar├│w.

25. Na po┼éudniu Chile znajduje si─Ö malowniczy Park Narodowy Torres del Paine, kt├│ry s┼éynie z trzech ogromnych wie┼╝ skalnych – ka┼╝da z nich przekracza wysoko┼Ť─ç 2000m n.p.m. W parku Torres del Paine zobaczy─ç mo┼╝na tak┼╝e wspania┼ée, monumentalne lodowce, a przy odrobinie szcz─Ö┼Ťcia spotka─ç przedstawicieli tutejszej fauny – m.in. gwanako andyjskie, strusie pampasowe nandu oraz kondory i flamingi.

26. W chilijskich Andach znajduj─ů si─Ö najwy┼╝ej po┼éo┼╝one na ┼Ťwiecie gejzery. Gejzery El Tatio znajduj─ů si─Ö na wysoko┼Ťci 4300m n.p.m. i uznawane s─ů za jedn─ů z czo┼éowych atrakcji przyrodniczych w ca┼éym kraju.

27. Symbolem Chile s─ů pi─Ökne miasteczka z kolorowymi domkami, kt├│re roz┼éo┼╝one s─ů wzd┼éu┼╝ ca┼éego wybrze┼╝a Oceanu Spokojnego. Do najs┼éawniejszych nale┼╝y miasteczko Valparaiso, kt├│re po┼éo┼╝one jest w ┼Ťrodkowej cz─Ö┼Ťci kraju.

28. Chilijskie wina s─ů doceniane przez koneser├│w trunk├│w na r├│┼╝nych kontynentach, a samo Chile jest jednym z czo┼éowych ┼Ťwiatowych producent├│w wina.

29. Na po┼éudniu Chile znajduje si─Ö jeden z najbardziej niedost─Öpnych i ciekawych przyrodniczo region├│w ┼Ťwiata – Ziemia Ognista. Do archipelagu nale┼╝y wyspa o tej samej nazwie, kt├│ra ma powierzchni─Ö oko┼éo 48 tysi─Öcy kilometr├│w, dzi─Öki czemu znajduje si─Ö na 29 miejscu najwi─Ökszych wysp na ┼Ťwiecie. Archipelag oddziela od Antarktydy Cie┼Ťnina Drake’a o szeroko┼Ťci 1000 kilometr├│w. To w┼éa┼Ťnie st─ůd wyrusza wi─Ökszo┼Ť─ç wycieczek na Antarktyd─Ö – najbardziej niedost─Öpny kontynent na ┼Ťwiecie.

30. Kuchnia chilijska jest prawdziw─ů gratk─ů dla mi┼éo┼Ťnik├│w r├│┼╝norodnych potraw. Spo┼╝ywa si─Ö tu du┼╝─ů ilo┼Ť─ç doskona┼éej jako┼Ťci wo┼éowiny i owoc├│w morza. Za tradycyjne dania uwa┼╝a si─Ö sopaipillas (rodzaj sma┼╝onych pierog├│w), cazuela (bulion z dodatkiem warzyw i mi─Ösa) i humitas (go┼é─ůbki zawini─Öte w li┼Ťcie kukurydzy). Na ulicznych stoiskach powszechnie sprzedaje si─Ö chilijskie hot-dogi o nazwie “completo italiano” z du┼╝─ů ilo┼Ťci─ů dodatk├│w.

Oceń post
Dodaj komentarz

Tw├│j adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Mo┼╝esz R├│wnie┼╝ Polubi─ç