30 Fascynuj─ůcych Ciekawostek o Egzotycznych Filipinach ­čçÁ­čçş

filipiny
foto – Pixabay

Filipiny ÔÇô wyspiarskie pa┼ästwo po┼éo┼╝one w po┼éudniowo-wschodniej Azji, w Archipelagu Filipi┼äskim, na Oceanie Spokojnym. Oficjalna nazwa kraju brzmi Republika Filipin (fil. Republika ng Pilipinas).

1. Nazwa Filipiny wywodzi si─Ö od imienia kr├│la Hiszpanii Filipa II Habsburga. Nazw─Ö ÔÇťFelipinasÔÇŁ nada┼é w 1543 r. hiszpa┼äski podr├│┼╝nik i odkrywca Ruy L├│pez de Villalobos.

2. Kraj sk┼éada si─Ö z ponad 7 tys. wysp, z czego 880 jest zamieszkanych. Do najwi─Ökszych wysp nale┼╝─ů Luzon (104 tys. km2), Mindanao (94,6 tys. km2), Samar (13,1 tys. km2), Negros (12,7 tys. km2), Palawan (11,7 tys. km2) oraz Panay (11,5 tys. km2).

3. Wyspy filipi┼äskie otoczone s─ů od po┼éudnia przez wody Morza Celebes, od po┼éudniowego zachodu przez Morze Sulu, od zachodu i p├│┼énocy przez Morze Po┼éudniowochi┼äskie, a od wschodu przez Ocean Spokojny.

4. Powierzchnia całkowita Filipin wynosi 300 000 km2. Kraj zamieszkuje ponad 106,651 mln osób.

5. Flag─Ö kraju tworzy bia┼éy tr├│jk─ůt, do kt├│rego przystaj─ů dwa poziome pasy, g├│rny niebieski i dolny czerwony. W trzech rogach tr├│jk─ůta znajduj─ů si─Ö trzy gwiazdy pi─Öcioramienne, natomiast na ┼Ťrodku o┼Ťmiopromienne s┼éo┼äce. Wyj─ůtkow─ů cech─ů na tle innych flag ┼Ťwiata jest fakt, ┼╝e w podczas wojny zmieniany jest uk┼éad flagi ÔÇô czerwony pas znajduje si─Ö na g├│rze, a niebieski na dole.

6. Bia┼éy tr├│jk─ůt na fladze symbolizuje pok├│j i czysto┼Ť─ç, czerwie┼ä odwag─Ö i braterstwo, natomiast kolor niebieski patriotyzm. S┼éo┼äce oznacza wolno┼Ť─ç a jego osiem promieni odnosi si─Ö do o┼Ťmiu prowincji, w kt├│rych zacz─Ö┼éo si─Ö powstanie antyhiszpa┼äskie. Gwiazdy w rogach tr├│jk─ůta s─ů symbolami trzech g┼é├│wnych region├│w Filipin, Mindanao, Luzon i Visayas.

7. W herbie znajduje si─Ö tarcza herbowa podzielona na trzy pola i owalne centrum. W bia┼éym polu g├│rnym znajduj─ů si─Ö trzy gwiazdy, w dolnym polu niebieskim bielik ameryka┼äski z god┼éa USA, a w dolnym polu czerwonym lew z herbu Le├│n, fragmentu herbu Hiszpanii. W centrum znajduje si─Ö o┼Ťmiopromienne s┼éo┼äce. Pod tarcz─ů herbow─ů umiejscowiona jest szarfa z napisem ÔÇťRepublika ng PilipinasÔÇŁ, czyli ÔÇťRepublika FilipinÔÇŁ.

8. Symbolika gwiazd, s┼éo┼äca i barw t┼éa jest taka sama w przypadku god┼éa, jak i w przypadku flagi. Bielik i lew stanowi─ů nawi─ůzanie do kolonialnej przesz┼éo┼Ťci, poprzedzaj─ůcej narodzenie si─Ö pa┼ästwa.

9. Dewiza Filipin brzmi ÔÇťMaka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan at MakabansaÔÇŁ, co oznacza ÔÇťDla Boga, ludzi, natury i krajuÔÇŁ.

10. Hymn Filipin zosta┼é przyj─Öty w 1898 r. i nosi tytu┼é ÔÇťLupang HinirangÔÇŁ, czyli ÔÇťWybrany krajÔÇŁ. S┼éowa napisa┼é filipi┼äski poeta, pisarz i dzia┼éacz narodowo┼Ťciowy Jos├ę Palma. Muzyk─Ö skomponowa┼é Julian Felipe.\

11. Stolic─ů Filipin jest Manila. Zajmuje powierzchni─Ö 38,55 km2, a zamieszkuje j─ů ponad 1,846 mln ludzi. Najwi─Ökszym miastem jest dawna stolica z lat 1948-1976, Quez├│n City. Jego powierzchnia wynosi 166,20 km2, a liczba ludno┼Ťci ponad 2,960 mln.

12. Walut─ů Filipin jest peso filipi┼äskie, kt├│re dzieli si─Ö na 100 centavos. Nazwa ÔÇťpesoÔÇŁ pochodzi z czas├│w kolonist├│w hiszpa┼äskich. Na wsp├│┼éczesnych banknotach figuruje nazwa ÔÇťpisoÔÇŁ, kt├│ra pochodzi z j─Özyka filipi┼äskiego.

13. J─Özykami urz─Ödowymi s─ů filipi┼äski i angielski. Podstaw─ů j─Özyka filipi┼äskiego jest j─Özyk tagalski, kt├│ry zosta┼é wzbogacony o s┼éownictwo pochodz─ůce z innych j─Özyk├│w filipi┼äskich. Filipi┼äski nale┼╝y do grupy j─Özyk├│w malajsko-polinezyjskich, b─Öd─ůcych cz─Ö┼Ťci─ů rodziny j─Özyk├│w austronezyjskich. W u┼╝yciu jest r├│wnie┼╝ j─Özyk hiszpa┼äski oraz ponad 200 lokalnych j─Özyk├│w.

14. Filipiny zosta┼éy odkryte w 1521 r. przez ┼╝eglarza i podr├│┼╝nika Ferdynanda Magellana. Tereny te zosta┼éy przy┼é─ůczone do Kr├│lestwa Hiszpanii. W 1565 r. Miguel L├│pez de Legazpi za┼éo┼╝y┼é pierwsz─ů europejsk─ů osad─Ö Cebu. W 1571 r. na terenach plemienia Tagal├│w zosta┼éa za┼éo┼╝ona Manila, stolica Hiszpa┼äskich Indii Wschodnich.

15. W 1898 r. dosz┼éo do wybuchu powstania skierowanego przeciwko hiszpa┼äskim kolonizatorom. Uczestnicz─ůce w konflikcie Stany Zjednoczone przej─Ö┼éy w efekcie kontrol─Ö nad krajem. W 1916 r. Filipi┼äczykom uda┼éo si─Ö uzyska─ç wi─Öksze prawa, a w 1934 r. pa┼ästwo uzyska┼éo status niezale┼╝nej wsp├│lnoty.

16. W czasie II wojny ┼Ťwiatowej, w 1942 r. Filipiny znalaz┼éy si─Ö pod okupacj─ů japo┼äsk─ů. Tubylcy stawili op├│r, a szczeg├│ln─ů rol─Ö odegra┼éa filipi┼äska armia wyzwole┼äcza Hukbalahap. W 1946 r. Filipiny odzyska┼éy niepodleg┼éo┼Ť─ç.

17. W latach 1965-1986 Filipinami rz─ůdzi┼é dyktator Ferdinand Marcos. Jego rz─ůdy upad┼éy po dokonaniu pokojowego przewrotu. W 1987 r. wprowadzono now─ů konstytucj─Ö. Aktualnymi problemami pa┼ästwa s─ů radykalni islami┼Ťci powi─ůzani z Pa┼ästwem Islamskim i Al Kaid─ů.

18. Najwy┼╝szym wzniesieniem Filipin jest Apo, stratowulkan po┼éo┼╝ony na wyspie Mindanao. Wznosi si─Ö na wysoko┼Ť─ç 2953 m n.p.m. Szczyt obj─Öty jest ochron─ů przyrodnicz─ů w postaci parku narodowego ze wzgl─Ödu na mnogo┼Ť─ç wyst─Öpuj─ůcych tu endemicznych gatunk├│w ptak├│w.

19. Najd┼éu┼╝sz─ů rzek─ů Filipin jest Cagayan. Ma d┼éugo┼Ť─ç 505 km i znajduje si─Ö na wyspie Luzon. Wpada do Kana┼éu Babuyan.

20. G┼é├│wn─ů religi─ů na Filipinach jest katolicyzm. W┼Ťr├│d innych wyzna┼ä zaznacza si─Ö udzia┼é protestant├│w, muzu┼éman├│w oraz wyznawc├│w tradycyjnych religii plemiennych.

21. Filipiny posiadaj─ů 6 obiekt├│w wpisanych na list─Ö ┼Ťwiatowego dziedzictwa UNESCO. Nale┼╝─ů do nich Park Morski Rafy Tubbataha, ko┼Ťcio┼éy barokowe w Manili, Santa Marii, Paoay i Miagao, ry┼╝owe tarasy Kordylier├│w Filipi┼äskich, Park Narodowy Rzeki Podziemnej Puerto Princesa, dzielnica kolonialna w Vigan oraz sanktuarium dzikiej przyrody pasma Hamiguitan.

22. Filipi┼äczycy na letnich igrzyskach olimpijskich startuj─ů od olimpiady w Pary┼╝u w 1924 r. W zawodach nie uczestniczyli tylko raz, w Moskwie w 1980 r. z powodu bojkotu. Do tej pory zdobyli 2 srebrne i 3 br─ůzowe medale w boksie, 1 srebrny medal w podnoszeniu ci─Ö┼╝ar├│w oraz po 2 br─ůzowe medale w lekkoatletyce i p┼éywaniu.

23. W┼Ťr├│d fauny filipi┼äskiej ogromny udzia┼é maj─ů gatunki i podgatunki endemiczne. Mo┼╝na w┼Ťr├│d nich wymieni─ç m. in. ptaki ÔÇô wojownik filipi┼äski, kusogonka, owoco┼╝erek barwny, wyspiarek p┼éawobrzuchy, kaczka filipi┼äska, ma┼épo┼╝er, ssaki ÔÇô pr─Ögoszczur g├│rski, jele┼ä Alfreda, kanczyl filipi┼äski, lotokot filipi┼äski, gady ÔÇô agama ┼╝aglowa filipi┼äska.

24. Narodowym kwiatem Filipin jest sampaguita, czyli ja┼Ťmin wielkolistny (┼éac. Jasminum sambac). Narodowym drzewem jest natomiast narra, a narodowym klejnotem per┼éa filipi┼äska.

25. Narodowym ptakiem Filipin jest orze┼é filipi┼äski, kt├│ry zwany jest r├│wnie┼╝ ma┼épo┼╝erem (┼éac. Pithecophaga jefferyi). Jest to du┼╝y ptak drapie┼╝ny z rodziny jastrz─Öbiowatych. Nale┼╝y do najrzadszych ptak├│w na ┼Ťwiecie. W Czerwonej ksi─Ödze gatunk├│w zagro┼╝onych publikowanej przez Mi─Ödzynarodow─ů Uni─Ö Ochrony Przyrody (IUCN) znajduje si─Ö na li┼Ťcie gatunk├│w krytycznie zagro┼╝onych.

26. Narodowym sportem jest arnis, rdzenna filipi┼äska sztuka walki. Nazwa wywodzi si─Ö od hiszpa┼äskiego s┼éowa ‘arnes’ oznaczaj─ůcego ‘pancerz’. W walce wykorzystuje si─Ö kr├│tkie i d┼éugie no┼╝e oraz kije – bambusowe lub wykonane z drzewa ÔÇťkamagonÔÇŁ. Arnis ma r├│┼╝ne odmiany. W Polsce szkolenia i turnieje filipi┼äskich sztuk walki prowadzi Polska Federacja Combat Kalaki.

27. 27 kwietnia 1521 r. na wyspie Mactan zgin─ů┼é Ferdynand Magellan. Wda┼é si─Ö w potyczk─Ö z mieszka┼äcami wyspy dowodzonymi przez Lapu-Lapu. Powodem by┼éa odmowa dostarczania towar├│w dla Hiszpan├│w. Paradoksalnie i Ferdynand Magellan, i Lapu-Lapu s─ů cenieni i szanowani na Filipinach.

28. S┼éynnym Filipi┼äczykiem jest bokser Manny Pacquiao. W┼Ťr├│d tytu┼é├│w, jakie posiada┼é, znajdowa┼éy si─Ö pasy mistrzowskie organizacji WBC w wadze muszej, IBF w wadze junior pi├│rkowej. WBC w wadze junior lekkiej, WBC w wadze lekkiej, WBO w wadze p├│┼é┼Ťredniej oraz WBC w wadze lekko┼Ťredniej. Na 72 stoczone w zawodowym boksie walki wygra┼é 62, z czego 39 przez nokaut. Pokona┼é 16 przeciwnik├│w w walkach o tytu┼é mistrzowski.

29. 24 listopada 2021 r. w wieku 124 lat zmar┼éa pochodz─ůca z Filipin Francisca Susano. By┼éa prawdopodobnie ostatni─ů ┼╝yj─ůc─ů osob─ů, kt├│ra urodzi┼éa si─Ö w XIX w. Wed┼éug dokument├│w przekazanych przez bliskich jej dat─ů urodzenia by┼é 11 wrze┼Ťnia 1897 r.

30. Popularnym ┼Ťrodkiem transportu zbiorowego na Filipinach s─ů jeepney’e. Stanowi─ů rodzaj samochodu terenowego, kt├│ry jest jaskrawo pomalowany i udekorowany. Jeepney’e powsta┼éy z pozostawionych na Filipinach po II wojnie ┼Ťwiatowej ameryka┼äskich samochod├│w terenowych.

5/5 - (1 vote)
Dodaj komentarz

Tw├│j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s─ů oznaczone *

You May Also Like
tajlandia
Czytaj dalej

30 Ciekawostek o Tajlandii

Tajlandia to z pewno┼Ťci─ů wyj─ůtkowy kraj. Na podr├│┼╝uj─ůcych czekaj─ů wspania┼ée widoki, rajskie, tropikalne pla┼╝e, unikalna kultura i doskona┼éa,…
Czytaj dalej